چکیده مقاله
یادگیری یکی از بنیادی ترین فرایندهای انسانی است که توفیق تحصیلی، رشد شناختی و انگیزشی و در نهایت سازگاری فردی و اجتماعی دانش آموزان را شکل میدهد با گذر از رویکردهای صرفا رفتاری، دیدگاههای شناختی و سپس شناختی‑اجتماعی نشان دادند که یادگیری حاصل تعامل پیچیده سازوکارهای درونی ذهن با بافت اجتماعی، فرهنگی و عاطفی است در این میان، دو دسته عامل از برجسته ترین تعیین کنند ه های یادگیری به شمار میروند: عوامل شناختی و عوامل انگیزشی عوامل شناختی شامل توانایی های پردازش اطلاعات، حافظه کاری، توجه، سازماندهی دانش، و روش های یادگیری و مطالعه است؛ عوامل انگیزشی نیز باورهای فرد درباره توانایی خود، ارزشمندی تکلیف، هدفهای پیشرفت، هیجانهای یادگیری و پایداری در برابر دشواری را در بر میگیرد پژوهشهای متعدد نشان دادهاند که این دو دسته عامل به صورت جدا از هم عمل نمیکنند؛ بلکه از طریق سازوکارهای خودتنظیمی، انتخاب راهبردها و مدیریت هیجان بر یکدیگر اثر میگذارند با این حال، بسیاری از برنامه های درسی و روشهای تدریس همچنان عمدتا به انتقال محتوا توجه دارند و به بعد انگیزشی و تفاوتهای شناختی فردی کمتر پرداخته میشود مقاله حاضر با روش مروری‑تحلیلی، نخست مبانی نظری عوامل شناختی و انگیزشی را از منظر نظریه های شناختی، پردازش اطلاعات، شناختی‑اجتماعی و نظریه های هدف پیشرفت بررسی میکند، سپس یافته های پژوهشهای داخلی و خارجی را در این زمینه مرور مینماید و در ادامه راهکارهای نوین آموزشی همچون یادگیری مبتنی بر بازی، یادگیری شخصیسازیشده، بازخورد سازنده، طراحی محیطهای یادگیری انگیزشی و توانمندسازی خودتنظیمی را معرفی میکند نتایج این بررسی نشان میدهد که ادغام توجه به عوامل شناختی و انگیزشی در طراحی آموزشی، اثربخشی تدریس را بهطور چشمگیری افزایش میدهد و زمینهساز یادگیری عمیق و پایدار میشود بر این اساس، پیشنهاد میشود معلمان و طراحان برنامه درسی از رویکردی یکپارچه استفاده کنند که در آن هم تقویت مهارتهای شناختی و هم پرورش باورهای انگیزشی به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد مقاله با نتیجه گیری درباره کاربردهای عملی این یافته ها برای آموزش وپرورش ایران به پایان میرسد
کلیدواژهها
نویسندگان
شیوه ارجاع
مرتضوی، مینا سادات و وکیلی، عذرا و رحیمی، اکرم،1404،«مروری بر عوامل شناختی و انگیزشی موثر بر یادگیری دانش آموزان: از نظریه ها تا راهکارهای نوین آموزشی»،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه
ارائهشده در
مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه