آسیب شناسی نظام آموزشی ایران و راهکارهای اصلاح آن

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف آسیب شناسی نظام آموزشی ایران و ارائه راهکارهای اصلاحی مبتنی بر شواهد و تجارب بین المللی انجام شده است این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها، توصیفی از نوع پیمایشی با رویکردی آمیخته کیفی کمی می باشد جامعه آماری در بخش کمی شامل کلیه معلمان، مدیران مدارس، کارشناسان آموزشی و اساتید دانشگاه در شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴ ۱۴۰۳ بود که با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی، تعداد ۳۸۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند در بخش کیفی نیز با ۳۰ نفر از صاحبنظران حوزه تعلیم و تربیت، سیاست گذاران آموزشی و معلمان با تجربه، مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق انجام گرفت برای گردآوری داده های کمی از پرسشنامه محقق ساخته آسیب شناسی نظام آموزشی شامل ۵۰ گویه در هشت مولفه و برای بخش کیفی از پروتکل مصاحبه نیمه ساختاریافته استفاده گردید روایی و پایایی ابزار کمی با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و ضریب آلفای کرونباخ ۰ ۹۳ تایید شد داده های کمی با استفاده از تحلیل عاملی، آزمون t تک نمونه ای و تحلیل واریانس و داده های کیفی با استفاده از روش تحلیل تماتیک مورد بررسی قرار گرفتند یافته های پژوهش نشان داد که نظام آموزشی ایران با هشت آسیب اساسی مواجه است که به ترتیب اولویت عبارتند از: تمرکزگرایی افراطی و ساختار متمرکز آموزشی، محتوای غیرکاربردی و نظری، روش های تدریس سنتی و معلم محور، نظام ارزشیابی نمره محور و حافظه مدار، نابرابری آموزشی و شکاف کیفیت بین مدارس، کمبود منابع و تجهیزات آموزشی، عدم توجه به پرورش مهارت های قرن بیست ویکم، و ضعف در تربیت معلم و توانمندسازی حرفه ای همچنین، نتایج تحلیل عاملی نشان داد که این هشت آسیب، ۶۷ درصد از واریانس کل آسیب های نظام آموزشی را تبیین می کنند نتایج بخش کیفی نیز به استخراج ۶ مضمون اصلی و ۲۴ مضمون فرعی شامل آسیب های ساختاری، آسیب های محتوایی، آسیب های روش شناختی، آسیب های ارزشیابی، آسیب های نیروی انسانی و آسیب های منابع و تجهیزات منجر گردید بر اساس یافته های این پژوهش، راهکارهای اصلاحی در شش حوزه اساسی شامل تمرکززدایی و واگذاری اختیارات، بازنگری محتوای درسی و کاربردی سازی آن، تغییر رویکردهای تدریس به سمت روش های فعال و مشارکتی، اصلاح نظام ارزشیابی و تاکید بر ارزشیابی تکوینی و کیفی، توانمندسازی معلمان و ارتقاء نظام تربیت معلم، و تامین منابع و تجهیزات عادلانه ارائه گردیده است این یافته ها می تواند برای سیاست گذاران آموزشی، برنامه ریزان درسی، مدیران مدارس، معلمان و پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت در جهت طراحی و اجرای اصلاحات اساسی و نظام مند در نظام آموزشی کشور مورد استفاده قرار گیرد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

زهرا کوشان مهر

کاردانی زبان انگلیسی تربیت معلم شهید باهنر همدان اداره آموزش و پرورش جوکار

غلامرضا علیئی حسین آبادی

کاردانی آموزش ابتدایی دانشگاه تربیت معلم شهید مقصودی همدان اداره آموزش و پرورش منطقه جوکار

محمد روستائی

کارشناسی علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا همدان اداره محل خدمت: آموزش و پرورش شهرستان ملایر

کوشان مهر، زهرا و علیئی حسین آبادی، غلامرضا و روستائی، محمد،1404،آسیب شناسی نظام آموزشی ایران و راهکارهای اصلاح آن،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه