آینده نگاری در آموزش و چالش های فردا

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف آینده نگاری در نظام آموزش و پرورش و شناسایی چالش های پیش روی آن در افق بیست سال آینده انجام شد این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش شناسی، کیفی از نوع مطالعه آینده پژوهی با استفاده از روش تحلیل روند و سناریونگاری بود که با بهره گیری از تکنیک دلفی و تحلیل محتوای کیفی، به شناسایی و تبیین روندها و چالش های آینده آموزش پرداخته است جامعه پژوهش شامل متخصصان حوزه علوم تربیتی، برنامه ریزی درسی، فناوری آموزشی، روانشناسی تربیتی و سیاست گذاری آموزشی بودند که از میان آن ها با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند از نوع معیار و با توجه به اصل اشباع نظری، تعداد سی نفر شامل دوازده استاد دانشگاه، هشت کارشناس ارشد برنامه ریزی آموزشی، شش مدیر ارشد آموزش و پرورش و چهار صاحبنظر حوزه فناوری آموزشی انتخاب شدند و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق و همچنین پرسشنامه باز پاسخ در سه مرحله دلفی گردآوری گردید و تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون و تکنیک سناریونگاری انجام شد یافته های پژوهش نشان داد که مهم ترین روندهای تاثیرگذار بر آموزش در آینده شامل پنج روند اصلی است: ۱ تحولات فناورانه و ظهور هوش مصنوعی، ۲ تغییرات جمعیتی و تنوع فرهنگی، ۳ تحولات اقتصادی و بازار کار، ۴ تغییرات اجتماعی و سبک زندگی و ۵ تحولات زیست محیطی و توسعه پایدار همچنین، چالش های پیش روی نظام آموزشی در چهار مضمون اصلی قابل تبیین است که عبارتند از: ۱ چالش های فناورانه شامل فاصله دیجیتال و نابرابری دسترسی، چالش های اخلاقی و حریم خصوصی، وابستگی به فناوری و کاهش تعاملات انسانی، و نیاز به بازتعریف نقش معلم در عصر هوش مصنوعی ، ۲ چالش های اقتصادی و اجتماعی شامل افزایش هزینه های آموزش، نابرابری آموزشی و عدالت در دسترسی، تغییر ماهیت مشاغل و نیاز به مهارت های جدید، و مهاجرت نخبگان و کمبود نیروی انسانی ماهر ، ۳ چالش های فرهنگی و هویتی شامل بحران هویت و معنایابی در عصر دیجیتال، کاهش انگیزه و مشارکت دانش آموزان، تغییر سبک زندگی و کاهش تعاملات چهره به چهره، و تعارض ارزش های سنتی و مدرن ، و ۴ چالش های ساختاری و مدیریتی شامل انعطاف ناپذیری نظام آموزشی، ناهماهنگی برنامه های درسی با نیازهای آینده، ضعف در مدیریت تغییر و نوآوری، و نبود نظام جامع ارزشیابی و تضمین کیفیت بر اساس یافته ها، چهار سناریوی محتمل برای آینده آموزش ترسیم شد که عبارتند از: «سناریوی تحول دیجیتال» بهبود و ارتقاء آموزش با بهره گیری از فناوری های نوین ، «سناریوی بحران و فروپاشی» شکست نظام آموزشی در مواجهه با تغییرات ، «سناریوی تداوم و انجماد» تداوم وضعیت موجود با تغییرات جزیی و «سناریوی تحول انسانی فناورانه» تعادل بین فناوری و ارزش های انسانی است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سیما سعیدی

کارشناس ارشد زبان انگلیسی معاون آموزشی دبیرستان دوره دوم

�عیدی، سیما،1404،آینده نگاری در آموزش و چالش های فردا،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه