افزایش مشارکت دانش آموزان خجالتی در بحث کلاسی با استفاده از ابزارهای ناشناس پاسخ نویسی و اپلیکیشن های نظرسنجی

چکیده مقاله

مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یاددهی و یادگیری، یکی از ارکان اساسی آموزش اثربخش و پایدار در نظام های تعلیم و تربیت نوین به شمار می رود و پژوهش های متعدد در حوزه روان شناسی تربیتی نشان داده است که یادگیری از طریق مشارکت و تعامل، تا نود درصد نسبت به روش های صرفا شنیداری و انفعالی، عمق و ماندگاری بیشتری دارد با این حال، در بسیاری از کلاس های درس، به ویژه در مقاطع ابتدایی و متوسطه اول، گروه قابل توجهی از دانش آموزان به دلیل ویژگی های شخصیتی مانند خجالتی بودن، کمرویی، اضطراب اجتماعی یا فقدان اعتماد به نفس کافی، از حضور فعال در بحث های کلاسی و ابراز نظر خودداری می کنند و این مسئله نه تنها فرصت های یادگیری را برای این دانش آموزان کاهش می دهد، بلکه می تواند به تدریج به انزوای اجتماعی، افت تحصیلی، کاهش عزت نفس و حتی شکل گیری الگوهای منفی از خودپنداره در آنان منجر شود از سوی دیگر، عدم مشارکت این دانش آموزان، فضای کلاس را از پویایی و تنوع آرا تهی کرده و معلم را در ارزیابی دقیق از سطح درک و یادگیری همه دانش آموزان با مشکل مواجه می سازد خجالت در دانش آموزان، پدیده ای چندعاملی است که می تواند ناشی از عوامل ذاتی و شخصیتی، تجربیات ناخوشایند گذشته مانند تمسخر یا طرد شدن توسط همسالان، الگوهای تربیتی خانواده، یا ترس از قضاوت منفی دیگران باشد و شناسایی دقیق این ریشه ها، نخستین گام برای طراحی مداخلات موثر به شمار می رود در این میان، استفاده از ابزارهای ناشناس مانند پاسخ نویسی بر روی برگه ها، کارت های رنگی، صندوق نظرات، یا اپلیکیشن های نظرسنجی و ابزارهای دیجیتال تعاملی، به عنوان یک راهکار نوین و موثر برای کاهش اضطراب مشارکت و افزایش امنیت روانی دانش آموزان خجالتی مطرح شده است این ابزارها با حذف فشار ناشی از مواجهه مستقیم و رو در رو با دیگران، به دانش آموز اجازه می دهند تا نظرات، ایده ها و پاسخ های خود را بدون ترس از قضاوت و تمسخر، به صورت ناشناس یا با شناسه مخفی، در اختیار معلم و همکلاسی ها قرار دهد این روش، علاوه بر افزایش کمی مشارکت، به بهبود کیفیت بحث های کلاسی، شناسایی نیازهای آموزشی پنهان دانش آموزان و ایجاد فضایی عادلانه و فراگیر در کلاس نیز کمک شایانی می کند پژوهش حاضر با هدف افزایش مشارکت دانش آموزان خجالتی در بحث های کلاسی با استفاده از ابزارهای ناشناس، طراحی و اجرا گردیده است و تلاش دارد تا ضمن بررسی عمیق علل و عوامل این مسئله در یک نمونه عینی، یک الگوی عملی و گام به گام برای پیاده سازی این رویکرد در کلاس های درس ارائه دهد روش تحقیق از نوع اقدام پژوهی مشارکتی با رویکرد ترکیبی کمی کیفی بوده و ابزارهای گردآوری داده ها شامل مشاهده نظام مند، چک لیست ثبت رفتار مشارکتی، مصاحبه با دانش آموزان و والدین، و پرسشنامه های سنجش اضطراب اجتماعی و انگیزه مشارکت بوده است مداخلات در چهار محور اصلی شامل معرفی و آموزش ابزارهای ناشناس فیزیکی، پیاده سازی اپلیکیشن های نظرسنجی دیجیتال، تغییر در شیوه ارزشیابی مشارکت، و ایجاد فضای مثبت و حمایتی در کلاس طراحی و به مدت سه ماه اجرا گردید یافته های پژوهش نشان داد که استفاده از ابزارهای ناشناس، میزان مشارکت کلامی و غیرکلامی دانش آموزان خجالتی را به طور معناداری افزایش داده، اضطراب آنان را کاهش داده و به شکل گیری تعاملات مثبت تر در کلاس کمک کرده است نتایج این پژوهش موید آن است که فناوری های تعاملی و روش های نوین تدریس، نه تنها به عنوان ابزار آموزشی، بلکه به عنوان راهکاری روان شناختی برای شکوفاسازی ظرفیت های پنهان دانش آموزان خجالتی و تبدیل کلاس درس به محیطی فراگیر و عادلانه، نقشی کلیدی ایفا می کنند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

صدیقه هادوی

پایه :پنجم ابتدایی مدرسه:شهیده اقبالی

هادوی، صدیقه،1404،افزایش مشارکت دانش آموزان خجالتی در بحث کلاسی با استفاده از ابزارهای ناشناس پاسخ نویسی و اپلیکیشن های نظرسنجی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه