چکیده مقاله
نهج البلاغه به عنوان یکی از مهم ترین متون دینی و ادبی در میراث اسلامی، افزون بر مضامین توحیدی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی، سرشار از تصاویر بلاغی، امثال، حکم و تعبیرهای تمثیلی است که در انتقال مفاهیم عمیق دینی و تربیتی نقشی بنیادین ایفا می کنند پژوهش حاضر با رویکردی دینی و تفسیری، به بررسی کارکرد امثال و حکم و ضرب المثل های نهج البلاغه و امکان یافتن معادل های معنایی و فرهنگی آن در زبان فارسی می پردازد و در این مسیر از مبانی و نگاه تفسیری آیت الله خویی بهره می گیرد مسئله اصلی پژوهش آن است که امثال نهج البلاغه چگونه معانی بلند اخلاقی و معرفتی را در قالبی کوتاه، فشرده و تاثیرگذار منتقل می کنند و چه نسبتی میان این ساختارهای بیانی با ضرب المثل های رایج فارسی وجود دارد روش تحقیق، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای است داده ها از گزاره های امثال گونه نهج البلاغه و منابع تفسیری و شرحی، به ویژه دیدگاه های آیت الله خویی، گردآوری و سپس با نمونه های مشابه فارسی مقایسه شده اند یافته ها نشان می دهد که بخش مهمی از امثال نهج البلاغه دارای کارکرد هدایتی، تنبیهی، تربیتی و عبرت آموز است و از حیث ساختار معناشناختی، با برخی مثل ها و حکم های فارسی هم پوشانی مفهومی دارد، هرچند از نظر زمینه فرهنگی و بافت دینی، استقلال معنایی خود را حفظ می کند همچنین روشن شد که تفسیر دقیق این تعابیر بدون توجه به سیاق، اهداف تربیتی کلام امام علی ع و تحلیل دلالت های لفظی و معنوی ممکن نیست بر پایه دیدگاه آیت الله خویی، فهم نهج البلاغه باید بر دقت در دلالت ها، پرهیز از تفسیر ذوقی و توجه به قرائن استوار باشد نتیجه پژوهش نشان می دهد که امثال نهج البلاغه پلی میان بیان دینی و تجربه زیسته انسانی برقرار می کنند و قابلیت بالایی برای آموزش اخلاق، تبیین معارف و تقریب فرهنگی با زبان فارسی دارند
کلیدواژهها
نویسندگان
فاطمه فرزانه گلیان
دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه : پیام نور مرکز تهران جنوب
شیوه ارجاع
فرزانه گلیان، فاطمه،1404،امثال و حکم و ضرب المثل در نهج البلاغه و معادل های آن در زبان فارسی بر پایه نظریات آیت الله خویی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه
ارائهشده در
مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه