بررسی دسترسی عادلانه شهروندان به دادرسی اداری

چکیده مقاله

دسترسی عادلانه شهروندان به دادرسی اداری، به عنوان یکی از ارکان بنیادین حکمرانی خوب و حاکمیت قانون، نقشی حیاتی در تضمین حقوق شهروندی، نظارت بر اعمال قدرت اداری و تحقق عدالت اجتماعی ایفا می کند این پژوهش با هدف بررسی ابعاد، موانع و راهکارهای تحقق دسترسی عادلانه به دادرسی اداری با تکیه بر اصول حقوق اداری، موازین حقوق بشر و رویه های قضایی انجام شده است پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش شناسی، توصیفی تحلیلی است که با استفاده از روش کتابخانه ای و مطالعه اسناد و قوانین بین المللی و داخلی، به شناسایی و تبیین چالش ها و راهکارهای دسترسی عادلانه به دادرسی اداری پرداخته است یافته های پژوهش نشان می دهد که موانع دسترسی عادلانه به دادرسی اداری را می توان در چهار سطح اصلی دسته بندی کرد: موانع قانونی و ساختاری شامل پیچیدگی تشریفات قانونی، طولانی بودن فرآیند رسیدگی، هزینه های بالای دادرسی و نبود نهادهای تخصصی رسیدگی در برخی حوزه ها ، موانع اقتصادی و اجتماعی شامل ناتوانی مالی شهروندان در پرداخت هزینه های دادرسی و مشاوره حقوقی، عدم آگاهی از حقوق و شیوه های طرح دعوی، و محدودیت های دسترسی به وکلای متخصص در مناطق محروم ، موانع فرهنگی و شناختی شامل بی اعتمادی به نظام قضایی، ترس از هزینه های اجتماعی و شغلی طرح دعوی علیه دولت، و عدم آشنایی با فرآیندهای دادرسی اداری و موانع فنی و زیرساختی شامل نبود سامانه های الکترونیکی کارآمد برای طرح دعوی، ضعف در اطلاع رسانی و شفافیت فرآیندها، و نبود زیرساخت های مناسب در مناطق محروم همچنین، یافته ها نشان داد که تحقق دسترسی عادلانه به دادرسی اداری، نیازمند اتخاذ راهکارهای چندسطحی از جمله اصلاح قوانین و مقررات، ایجاد نهادهای تخصصی رسیدگی، کاهش هزینه های دادرسی، ارائه خدمات حقوقی رایگان به اقشار آسیب پذیر، توانمندسازی شهروندان در زمینه آگاهی از حقوق خود، گسترش دادرسی الکترونیکی و شفاف سازی فرآیندهای اداری است بر اساس یافته ها، دسترسی عادلانه به دادرسی اداری نه تنها یک حق بنیادین شهروندی است، بلکه به عنوان یک ابزار موثر برای پیشگیری از فساد اداری، تضمین پاسخ گویی نهادهای عمومی و ارتقاء اعتماد عمومی به نظام قضایی و اداری محسوب می شود با توجه به نتایج، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران و قانون گذاران با تصویب قوانین جامع و شفاف، تقویت نهادهای نظارتی، گسترش معافیت های هزینه دادرسی برای اقشار کم درآمد و توانمندسازی شهروندان در زمینه آگاهی از حقوق اداری خود، گام های موثری در جهت تحقق دسترسی عادلانه به دادرسی اداری بردارند و از این طریق، زمینه را برای تحقق عدالت اداری و تقویت حاکمیت قانون فراهم آورند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمد شکوهی

دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه دولتی قم

�کوهی، محمد،1404،بررسی دسترسی عادلانه شهروندان به دادرسی اداری،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه