نقش هوش مصنوعی در کاهش نابرابری های آموزشی

چکیده مقاله

در دورانی که شکاف های عمیق آموزشی میان گروه های مختلف اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی همچنان به عنوان یکی از بزرگ ترین چالش های بشری مطرح است و نظام های آموزشی در سراسر جهان با معضل ناتوانی در ارائه فرصت های یادگیری برابر برای تمامی فراگیران دست وپنجه نرم می کنند، هوش مصنوعی به مثابه فناوری ای تحول آفرین و امیدوارکننده ظهور کرده که ظرفیت بی سابقه ای برای بازتعریف مفهوم عدالت آموزشی و کاهش چشمگیر این نابرابری های ریشه دار فراهم آورده است.این پژوهش با هدف بررسی جامع و نظام مند نقش هوش مصنوعی در کاهش نابرابری های آموزشی انجام شده و تلاش می کند با مرور دقیق ادبیات علمی داخلی و خارجی موجود در این حوزه، تصویری شفاف، مستند و مبتنی بر شواهد از پتانسیل ها، کاربردهای عملی، مکانیزم های تاثیرگذاری، و همچنین چالش ها و موانعی که در مسیر بهره گیری از این فناوری برای تحقق عدالت آموزشی وجود دارند، ارائه دهد؛ پژوهشی که از آن رو ضروری است که بدون شناخت دقیق از هر دو جنبه فرصت ها و تهدیدها، هیچ برنامه ریزی واقع بینانه ای در این حوزه ممکن نخواهد بود.روش مورد استفاده در این پژوهش، تحلیل محتوا و مرور نظام مند ادبیات علمی است که از طریق جستجوی منظم در پایگاه های داده معتبر داخلی از جمله سیویلیکا، ایران داک و مگیران، و پایگاه های بین المللی همچون Scopus، ERIC و Google Scholar، مطالعات منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ مورد بررسی و تحلیل انتقادی قرار گرفته اند و از میان آن ها، پژوهش هایی که از نظر روش شناسی از استحکام کافی برخوردار بودند، انتخاب و در متن مقاله مورد استناد واقع شدند.یافته های این پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی از طریق مکانیزم هایی چون شخصی سازی مسیرهای یادگیری برای دانش آموزان محروم، ارائه آموزش با کیفیت در مناطق فاقد معلم متخصص، شناسایی زودهنگام و مداخله آموزشی برای دانش آموزان دارای اختلالات یادگیری، و کاهش هزینه های آموزشی از طریق خودکارسازی فرآیندهای اداری، می تواند به کاهش قابل توجه نابرابری های آموزشی کمک کند، هرچند که این ظرفیت ها تنها در صورت طراحی و اجرای هوشمندانه و عدالت محور، به نتایج مطلوب منتهی خواهند شد.در مجموع، این پژوهش به این نتیجه رسیده است که هوش مصنوعی نه به خودی خود یک حل کننده خودکار نابرابری ها، بلکه یک ابزار قدرتمند است که اگر با سیاست گذاری عادلانه، سرمایه گذاری هدفمند در زیرساخت های دیجیتال مناطق محروم، و آموزش معلمان همراه باشد، می تواند گام بلندی در مسیر تحقق عدالت آموزشی باشد که نسل های متعدد از آموزش پژوهان و سیاست گذاران در پی دستیابی به آن بوده اند.

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سارا ادیبی

کاردانی امور فرهنگی حرفه ای علمی کاربردی

�دیبی، سارا،1404،نقش هوش مصنوعی در کاهش نابرابری های آموزشی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه