بررسی نقش آموزش ادبیات حماسی و عرفانی بر شکل گیری هویت ملی و خودآگاهی دانش آموزان

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش ادبیات حماسی و عرفانی بر شکل گیری هویت ملی و خودآگاهی دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر شیراز انجام شد این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی پیمایشی از نوع همبستگی و علی مقایسه ای بود که به بررسی رابطه بین میزان مواجهه و آموزش متون ادبیات حماسی شاهنامه فردوسی، آثار حماسی منثور و عرفانی مثنوی مولوی، غزلیات شمس، منطق الطیر عطار و آثار سعدی با ابعاد هویت ملی شامل مولفه های تاریخی، فرهنگی، اجتماعی، دینی و سرزمینی و خودآگاهی شامل مولفه های شناخت هیجانات، ارزش های شخصی، نقاط قوت و ضعف، و هدف مندی در زندگی پرداخت جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر و دختر پایه یازدهم رشته های علوم انسانی و ریاضی فیزیک در ناحیه ۲ آموزش و پرورش شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۵ ۱۴۰۴ به تعداد ۱۸۶۰ نفر بود که با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای نسبتی، تعداد ۳۵۰ نفر انتخاب شدند ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه محقق ساخته سنجش میزان مواجهه با ادبیات حماسی و عرفانی با ۲۰ گویه ، پرسشنامه استاندارد هویت ملی با ۲۸ گویه در پنج مولفه و پرسشنامه خودآگاهی با ۲۲ گویه در چهار مولفه بود که روایی محتوایی و سازه و پایایی آلفای کرونباخ بالای ۸۵/۰ همه ابزارها تایید گردید داده ها با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس چندمتغیره MANOVA تجزیه و تحلیل شدند نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که مولفه های ادبیات حماسی و عرفانی، در مجموع ۴۷ درصد از واریانس هویت ملی و ۴۴ درصد از واریانس خودآگاهی را تبیین می کنند و مولفه آشنایی با ارزش های پهلوانی و ملی از ادبیات حماسی با بتای ۳۲/۰ و مولفه تفکر تاملی و خودشناسی از ادبیات عرفانی با بتای ۳۶/۰، به ترتیب قوی ترین پیش بین کننده های هویت ملی و خودآگاهی بودند همچنین، دانش آموزان رشته علوم انسانی که با متون حماسی و عرفانی مواجهه عمیق تری داشتند، به طور معناداری نمرات بالاتری در هویت ملی و خودآگاهی نسبت به دانش آموزان رشته ریاضی فیزیک کسب کردند ۰۰۱/۰>p بر اساس یافته ها، نتیجه گیری می شود که ادبیات حماسی و عرفانی با انتقال ارزش های کهن، مفاهیم هویتی، آرمان های جمعی، و نیز با ایجاد فضایی برای تفکر درونی، خودکاوی و شناخت ابعاد وجودی، می تواند به عنوان یک ابزار تربیتی توانمند در شکل دهی به هویت ملی و ارتقای خودآگاهی دانش آموزان عمل کند و گنجاندن عمیق تر و هدفمندتر این متون در برنامه درسی، با رویکرد تلفیقی و تحلیلی به جای حفظ محوری، یک ضرورت اساسی برای نظام آموزشی کشور محسوب می شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فاطمه کنعانی نژاد

کارشناسی زبان و ادبیات فارسی

کنعانی نژاد، فاطمه،1404،بررسی نقش آموزش ادبیات حماسی و عرفانی بر شکل گیری هویت ملی و خودآگاهی دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه