بررسی نقش تربیت اخلاقی، مسئولیت پذیری، مهارت های اجتماعی و فرهنگ مدرسه در شکل گیری رفتارهای مطلوب دانش آموزان

چکیده مقاله

رفتار مطلوب دانش آموزان یکی از مهم ترین پیامدهای تربیتی نظام مدرسه است و کیفیت آن نه تنها بر فرایند یادگیری و پیشرفت تحصیلی، بلکه بر شکل گیری شخصیت، روابط بین فردی، احساس تعلق، سازگاری اجتماعی و آمادگی فرد برای ایفای نقش های آینده اثر می گذارد رفتار مطلوب را نمی توان صرفا حاصل رعایت مجموعه ای از مقررات انضباطی دانست؛ بلکه این مفهوم حاصل تعامل پیچیده میان شناخت اخلاقی، درونی شدن ارزش ها، احساس مسئولیت، توانایی برقراری ارتباط سازنده، مدیریت هیجان ها، حل تعارض و ویژگی های فرهنگی و اجتماعی محیط مدرسه است در این میان، تربیت اخلاقی زمینه شناخت و پذیرش اصول ارزشی را فراهم می کند، مسئولیت پذیری دانش آموز را به پیامدهای رفتار خود متوجه می سازد، مهارت های اجتماعی امکان تبدیل ارزش ها و نگرش ها به کنش های مناسب را فراهم می آورد و فرهنگ مدرسه چارچوبی را شکل می دهد که در آن رفتارهای مطلوب یا نامطلوب تقویت، تضعیف و بازتولید می شوند بر همین اساس، هدف مقاله حاضر بررسی تحلیلی ارتباط میان این چهار سازه و نقش آن ها در شکل گیری رفتارهای مطلوب دانش آموزان است در این مقاله، ابتدا مفهوم رفتار مطلوب و جایگاه آن در فرایند تربیت مدرسه ای تبیین شده و سپس نقش تربیت اخلاقی در درونی سازی ارزش ها، مسئولیت پذیری در تبدیل هنجار به تعهد شخصی، مهارت های اجتماعی در تحقق رفتاری شایستگی های اخلاقی و فرهنگ مدرسه در ایجاد زمینه اجتماعی مناسب بررسی شده است همچنین نقش معلم، مشارکت دانش آموزان، الگوهای ارتباطی، عدالت آموزشی، جو عاطفی و فرصت های واقعی برای تجربه مسئولیت به عنوان سازوکارهای واسط مورد توجه قرار گرفته اند بررسی مطالعات داخلی نشان می دهد که آموزش اخلاقی زمانی اثربخش تر است که از انتقال نظری ارزش ها فراتر رود و در تعاملات روزمره، فعالیت های مشارکتی و ساختارهای مدرسه تجلی پیدا کند همچنین مسئولیت پذیری زمانی پایدارتر می شود که دانش آموز فرصت انتخاب، مشارکت و تجربه پیامدهای تصمیم های خود را داشته باشد مهارت های اجتماعی نیز از طریق تمرین عملی، یادگیری تعاملی و ارتباط حمایتگرانه معلم و همسالان رشد می کنند در نهایت، فرهنگ مدرسه می تواند تمامی این مولفه ها را به یک نظام منسجم رفتاری تبدیل کند؛ به گونه ای که ارزش های اخلاقی، مسئولیت پذیری و مهارت های اجتماعی در زندگی واقعی مدرسه تجربه و بازتولید شوند بنابراین، شکل گیری رفتار مطلوب مستلزم رویکردی یکپارچه است که در آن دانش آموز نه دریافت کننده منفعل توصیه های اخلاقی، بلکه مشارکت کننده فعال در ساخت فرهنگ و زندگی اجتماعی مدرسه تلقی شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

پریسا یگانه مهر

دبیر متوسطه دوم ؛ اداره آموزش و پرورش استان مازندران نوشهر

یگانه مهر، پریسا،1404،بررسی نقش تربیت اخلاقی، مسئولیت پذیری، مهارت های اجتماعی و فرهنگ مدرسه در شکل گیری رفتارهای مطلوب دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه