بررسی نقش خودتنظیمی یادگیری، فراشناخت، استقلال تحصیلی و توانایی حل مسئله دانش آموزان

چکیده مقاله

تحولات شتابان اجتماعی، فناورانه و آموزشی، نظام های تعلیم و تربیت را با این ضرورت مواجه ساخته است که از تمرکز صرف بر انتقال و انباشت اطلاعات فراتر رفته و زمینه پرورش یادگیرندگانی فعال، مستقل، انعطاف پذیر و توانمند در مدیریت فرایندهای ذهنی و عملکردی خود را فراهم سازند در این میان، خودتنظیمی یادگیری، فراشناخت، استقلال تحصیلی و توانایی حل مسئله از جمله سازه های اساسی در تبیین کیفیت یادگیری و عملکرد دانش آموزان به شمار می روند هدف مقاله حاضر بررسی تحلیلی و یکپارچه نقش این چهار سازه و تبیین روابط متقابل میان آن ها در فرایند یادگیری دانش آموزان است در این بررسی، خودتنظیمی یادگیری به عنوان فرایندی فعال برای هدف گذاری، برنامه ریزی، نظارت، کنترل و ارزیابی رفتار و شناخت یادگیرنده در نظر گرفته شده و فراشناخت به عنوان یکی از سازوکارهای کلیدی کنترل آگاهانه فرایندهای شناختی مورد توجه قرار گرفته است استقلال تحصیلی نیز نه به معنای رهایی دانش آموز از هدایت آموزشی، بلکه به منزله ظرفیت تصمیم گیری، مسئولیت پذیری، خودنظارتی و مدیریت مستقل فعالیت های تحصیلی تحلیل شده است توانایی حل مسئله نیز به عنوان پیامد مهم و در عین حال تقویت کننده این فرایندها، مستلزم تشخیص مسئله، تحلیل اطلاعات، تولید راه حل، ارزیابی گزینه ها، تصمیم گیری و بازنگری در نتایج تلقی می شود تحلیل پژوهش های داخلی نشان می دهد که این متغیرها در یک شبکه مفهومی به یکدیگر وابسته اند؛ به گونه ای که فراشناخت می تواند زیرساخت آگاهی و کنترل شناختی خودتنظیمی را فراهم کند، خودتنظیمی زمینه تبدیل این آگاهی به رفتارهای هدفمند یادگیری را ایجاد نماید، استقلال تحصیلی از طریق انتقال تدریجی کنترل از عوامل بیرونی به خود یادگیرنده شکل گیرد و حل مسئله عرصه ای عینی برای به کارگیری هم زمان این ظرفیت ها باشد همچنین، نقش معلم، خانواده، برنامه درسی، محیط یادگیری، روش های تدریس فعال و فناوری آموزشی در شکل دهی و تقویت این سازه ها تعیین کننده است برآیند تحلیلی پژوهش حاضر نشان می دهد که توسعه هر یک از این توانایی ها به صورت منفرد، ظرفیت محدودی برای ایجاد تحول پایدار دارد و رویکرد موثرتر، طراحی محیط های یادگیری یکپارچه ای است که در آن دانش آموز فرصت هدف گذاری، انتخاب راهبرد، نظارت بر عملکرد، تصمیم گیری مستقل و مواجهه مستمر با مسائل معنادار را تجربه کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

لیلا محمدی

مدیر دبیرستان شاهد زینبیه ؛ اداره آموزش و پرورش شهرستان زنجان

محمدی، لیلا،1404،بررسی نقش خودتنظیمی یادگیری، فراشناخت، استقلال تحصیلی و توانایی حل مسئله دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه