بررسی نقش ورزش مدرسه ای در تقویت مهارت های اجتماعی دانش آموزان

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ورزش مدرسه ای در تقویت مهارت های اجتماعی دانش آموزان به صورت یک مطالعه مروری نظام مند انجام شد این پژوهش با بهره گیری از روش مرور نظام مند و بر اساس راهنمای پریزما، به بررسی، ارزیابی و ترکیب یافته های پژوهش های کمی و کیفی منتشرشده بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ پرداخته است جستجوی نظام مند در پایگاه های داده معتبر شامل وب آگاهی، اسکوپوس، اریک، گوگل دانش و پایگاه های داخلی مانند نورمگز و مگیران با استفاده از ترکیبی از کلیدواژه های مرتبط با ورزش مدرسه ای، مهارت های اجتماعی، دانش آموزان، تربیت بدنی، همکاری، تعامل اجتماعی و رشد اجتماعی انجام شد و پس از غربالگری اولیه ۷۴۵ سند، در نهایت ۵۲ مقاله و گزارش پژوهشی معتبر برای تحلیل نهایی انتخاب شدند یافته های حاصل از تحلیل محتوای کیفی و فراتجمیع نشان داد که ورزش مدرسه ای به عنوان یک بستر طبیعی و غنی برای تعاملات اجتماعی، نقش بسیار موثری در تقویت مهارت های اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند و این تاثیر در پنج حوزه اصلی شامل همکاری و کار گروهی، ارتباط موثر و تعامل با دیگران، حل تعارض و مدیریت اختلافات، رهبری و پیروی، و همدلی و احترام به دیگران شناسایی شد و همچنین، یافته ها نشان داد که فعالیت های ورزشی گروهی مانند فوتبال، والیبال و بسکتبال در مقایسه با فعالیت های انفرادی مانند دو و میدانی و شنا ، تاثیر قوی تری بر تقویت مهارت های اجتماعی دارند و این تاثیر در دانش آموزان دوره ابتدایی و متوسطه اول، بیش تر از دانش آموزان دوره متوسطه دوم است و همچنین، نقش معلم تربیت بدنی و نحوه هدایت و راهنمایی او در فعالیت های ورزشی، به عنوان یک عامل کلیدی و تعیین کننده در میزان اثربخشی ورزش مدرسه ای بر مهارت های اجتماعی شناسایی شد و معلمانی که بر اهداف اجتماعی همکاری، احترام و انصاف به جای اهداف صرفا عملکردی پیروزی و شکست تاکید دارند، تاثیر بیش تری بر رشد اجتماعی دانش آموزان دارند علاوه بر این، نتایج نشان داد که ورزش مدرسه ای با فراهم سازی موقعیت های تعامل اجتماعی مکرر، ایجاد حس تعلق و هویت گروهی، و آموزش غیرمستقیم مهارت های اجتماعی از طریق الگوسازی و بازخورد، به رشد اجتماعی دانش آموزان کمک می کند و این تاثیرات، به ویژه برای دانش آموزانی که از مهارت های اجتماعی پایینی برخوردارند یا در معرض آسیب های اجتماعی قرار دارند، بیش تر است و همچنین، تحلیل یافته ها نشان داد که عواملی مانند جنسیت، پایه تحصیلی، نوع ورزش، کیفیت برنامه های تربیت بدنی، و نقش معلم، بر میزان اثربخشی ورزش مدرسه ای بر مهارت های اجتماعی تاثیر تعدیل گرانه دارند و به عنوان مثال، دانش آموزان پسر در فعالیت های ورزشی گروهی مشارکت بیش تری دارند و از این طریق، مهارت های اجتماعی بیش تری کسب می کنند و در مقابل، دانش آموزان دختر در فعالیت های ورزشی انفرادی یا گروه های کوچک، تعاملات اجتماعی معنادارتری را تجربه می کنند و بر اساس یافته ها، یک مدل مفهومی برای بهره مندی بیش تر از ورزش مدرسه ای در تقویت مهارت های اجتماعی ارائه شده است که شامل پنج مولفه اصلی طراحی فعالیت های ورزشی مبتنی بر همکاری، نقش فعال معلم به عنوان مربی اجتماعی، ایجاد جو مثبت و حمایت گرانه، مشارکت همه دانش آموزان با توانایی های مختلف، و تداوم و منظم بودن برنامه های ورزشی است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

بهرام اسماعیلی

کارشناسی دبیری تربیت بدنی وعلوم ورزشی از دانشگاه آزاد واحد شوشتر، آموزش وپرورش استان خوزستان شهرستان دزفول

�سماعیلی، بهرام،1404،بررسی نقش ورزش مدرسه ای در تقویت مهارت های اجتماعی دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه