نقش ادبیات در تقویت مهارت های زبانی و نوشتاری دانش آموزان

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ادبیات در تقویت مهارت های زبانی واژگان، دستور زبان، درک مطلب و گویایی و نوشتاری دانش آموزان دوره متوسطه انجام شد این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناسی، ترکیبی آمیخته از نوع اکتشافی متوالی بود که در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای کتاب های درسی و مصاحبه با معلمان، به شناسایی جایگاه و نحوه کاربست ادبیات در آموزش زبان پرداخته و در بخش کمی، با استفاده از روش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل و مرحله پیگیری یک ماهه، به بررسی اثربخشی آموزش مبتنی بر متون ادبی بر مهارت های زبانی و نوشتاری دانش آموزان پرداخته است جامعه آماری بخش کمی شامل کلیه دانش آموزان پسر پایه دهم رشته علوم انسانی شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۵ ۱۴۰۴ بود که از میان آن ها، با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۵۰ نفر ۲۵ نفر گروه آزمایش و ۲۵ نفر گروه کنترل انتخاب شدند ابزارهای پژوهش شامل آزمون محقق ساخته مهارت های زبانی با ۴۰ سوال در چهار خرده مقیاس و آزمون مهارت نوشتاری با ۲۰ سوال عملکردی بود که روایی محتوایی آن ها با استفاده از نظرات متخصصان تایید و پایایی آن ها با روش آلفای کرونباخ و بازآزمایی محاسبه گردید گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۷۵ دقیقه ای تحت آموزش با متون ادبی متنوع شعر، داستان کوتاه، نمایشنامه و مقاله ادبی قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل، محتوای مشابه را با روش های سنتی و مبتنی بر کتاب درسی دریافت کردند داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک متغیره و همچنین آزمون تی وابسته تحلیل شدند یافته های بخش کیفی نشان داد که ادبیات در کتاب های درسی زبان و ادبیات فارسی، عمدتا به عنوان محتوای حفظی و تفسیری و نه ابزاری برای تقویت مهارت های تولیدی زبان ارائه شده است و معلمان نیز از پتانسیل ادبیات برای تقویت مهارت های نوشتاری و گفتاری دانش آموزان به طور کامل استفاده نمی کنند در بخش کمی، نتایج نشان داد که آموزش مبتنی بر متون ادبی به طور معناداری باعث افزایش مهارت های زبانی به ویژه دامنه واژگان و درک مطلب و مهارت های نوشتاری به ویژه خلاقیت و انسجام دانش آموزان شده است و این افزایش، در مرحله پیگیری یک ماهه نیز با کاهش ناچیزی همچنان پایدار باقی ماند بر اساس یافته های پژوهش، ادبیات با فراهم آوری بافت های غنی و معنی دار زبانی، ارائه الگوهای متنوع نوشتاری، و ایجاد انگیزه و درگیری عاطفی در دانش آموزان، می تواند نقش موثری در تقویت مهارت های زبانی و نوشتاری ایفا کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

معصومه ملامحمدی

کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، تهران، تهران

ملامحمدی، معصومه،1404،نقش ادبیات در تقویت مهارت های زبانی و نوشتاری دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه