تاثیر سبک های تدریس معلم بر نگرش و عملکرد تحصیلی دانش آموزان

چکیده مقاله

مقدمه و هدف: سبک تدریس به عنوان الگوی پایدار رفتاری–شناختی معلم در فرآیند یاددهی–یادگیری، یکی از متغیرهای کلیدی در پیش بینی کیفیت یادگیری، شکل گیری نگرش تحصیلی و دستاوردهای عملکردی دانش آموزان است با گسترش رویکردهای یادگیری فعال، یادگیری مبتنی بر فناوری و تاکید بر یادگیری عمیق در نظام آموزشی ایران، نیاز به بازنگری نظام مند شواهد پژوهشی درباره ارتباط سبک های تدریس با نگرش علاقه، انگیزش، باور به توانایی، رضایت از درس و معلم و عملکرد تحصیلی نمرات، پیشرفت تحصیلی، مهارت های فراشناختی و پایداری یادگیری بیش از پیش احساس می شود هدف این مقاله مروری، ترکیب، تحلیل و تلفیق یافته های پژوهش های داخلی و منابع آموزشی معتبر فارسی در یک چارچوب یکپارچه است تا برای معلمان، طراحان برنامه درسی، مدیران مدارس و پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت، تصویری روشن از مسیرهای تاثیر و عوامل میانجی ارائه شود روش: این مطالعه از نوع مروری نظام مند و تلفیقی ترکیبی از مرور موضوعی و تحلیل مفهومی است جستجو در پایگاه های اطلاعاتی داخلی، فهرست پایان نامه های دانشگاهی، مجلات علمی–پژوهشی فارسی در زمینه های روش ها و فنون تدریس، روان شناسی یادگیری، انگیزش تحصیلی و ارزشیابی آموزشی انجام شد معیارهای ورود شامل تمرکز بر سبک یا روش تدریس معلم، اندازه گیری حداقل یکی از مولفه های نگرش تحصیلی یا شاخص عملکرد تحصیلی، و انجام پژوهش در محیط های رسمی آموزشی مدرسه، دانشگاه فرهنگیان، آموزشگاه بود پس از غربال اولیه، یافته ها بر اساس طبقه بندی سبک ها مثلا تدریس سخنرانی–محور، تعاملی، مشارکتی، مبتنی بر حل مسئله، مبتنی بر فعالیت و بازی گونه، ترکیبی و متمایزسازی شده ، گروه سنی و پایه تحصیلی، و نوع پیامد نگرش در برابر عملکرد سازمان دهی و از نظر کیفیت روش شناسی و سازگاری با نظریه های یادگیری اجتماعی–شناختی نقد شد یافته ها: مرور ادبیات نشان می دهد سبک های تدریس که بر مشارکت فعال دانش آموز، بازخورد شفاف، ارتباط مثبت معلم–دانش آموز و تنظیم سختی وظایف متناسب با پیش نیازها تکیه دارند، به طور معنادار با نگرش مثبت تر نسبت به درس، افزایش انگیزش درونی و خودکارآمدی و بهبود عملکرد تحصیلی همراه اند شعبانی، ۱۳۸۹؛ سعیدنژاد، ۱۳۹۳؛ فلاحی، ۱۳۹۵ در مقابل، تدریس یک طرفه و صرفا انتقال محتوا اغلب با کاهش علاقه، افزایش اضطراب ارزیابی و نوسان در نمرات میان ترم همراه گزارش شده است، هرچند در برخی دروس محتوامحور و در گروه های با پیش نیاز قوی، نقش سبک سخنرانی در کارایی زمان بندی و پوشش برنامه درسی نیز پذیرفته شده است معتمدنژاد، ۱۳۸۷؛ علی آبادی و همکاران، ۱۳۹۸ پژوهش های داخلی بر نقش میانجی «کیفیت اجرای سبک»، باورهای تربیتی معلم، فرهنگ کلاس و ابزار ارزشیابی تاکید دارند؛ به گونه ای که دو معلم با برچسب یکسان «تدریس مشارکتی» ممکن است پیامدهای متفاوتی داشته باشند کریمی، ۱۳۹۶؛ حسینی و نادری، ۱۴۰۰ همچنین اثر سبک تدریس بر عملکرد کوتاه مدت آزمون لزوما با اثر بر نگرش بلندمدت و پایداری یادگیری یکسان نیست؛ رویکردهای ترکیبی و چرخه ای تعریف مفهوم، فعالیت هدایت شده، کار گروهی، بازتاب و جمع بندی در ادبیات فارسی بیشترین سازگاری را با هر دو پیامد نشان داده اند موسوی، ۱۳۹۹؛ رضایی و شفیعی، ۱۴۰۱ نتیجه گیری: سبک تدریس به تنهایی علت قطعی عملکرد یا نگرش نیست، بلکه در تعامل با ویژگی های شناختی–عاطفی دانش آموز، طراحی ارزشیابی و حمایت مدیریتی عمل می کند برای ارتقای هم زمان نگرش و عملکرد، توصیه می شود انتخاب سبک بر اساس اهداف یادگیری دانش، مهارت، نگرش و سطح پیچیدگی محتوا انجام شود، مهارت های اجرایی معلم مدیریت کلاس، پرسشگری، بازخورد تقویت گردد و پژوهش های آینده با طراحی طولی و کنترل متغیرهای اخلالگر انجام پذیرد این مقاله در بخش های بعدی، مبانی نظری، روش مرور، یافته های تفصیلی، بحث و جمع بندی و فهرست منابع را به تفصیل ارائه می دهد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

حمیده شهدادی

فوق لیسانس فقه و مبانی حقوق

سحر غفاری

کارشناسی آموزش ابتدایی

حامد مصطفی پور

کارشناسی تربیت بدنی و علوم ورزشی

عبدالله کرد

کارشناسی امور تربیتی

�هدادی، حمیده و غفاری، سحر و مصطفی پور، حامد و کرد، عبدالله،1404،تاثیر سبک های تدریس معلم بر نگرش و عملکرد تحصیلی دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه