تاثیر سبک های فرزندپروری بر سلامت روان و نشاط تحصیلی دانش آموزان

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر سبک های فرزندپروری بر سلامت روان و نشاط تحصیلی دانش آموزان انجام شد سلامت روان به عنوان حالتی از بهزیستی روان شناختی که فرد را قادر می سازد با تنش های روزمره کنار بیاید و نشاط تحصیلی به مثابه احساس شادی، سرزندگی و اشتیاق نسبت به یادگیری، دو مولفه اساسی در موفقیت تربیتی محسوب می شوند خانواده به عنوان نخستین بافت اجتماعی، از طریق شیوه های تعاملی والدین، نقشی زیربنایی در شکل گیری این ابعاد ایفا می کند در چارچوب نظری این پژوهش، سبک های فرزندپروری بر اساس مدل دایانا بامریند در سه بعد مقتدرانه، مستبدانه و سهل گیرانه صورتبندی شدند سبک مقتدرانه با ترکیب کنترل قاطعانه و پذیرش عاطفی بالا مشخص می شود و بستری برای رشد خودمختاری، عزتنفس و تنظیم هیجانی فراهم می کند یافته ها نشان می دهد نوجوانانی که والدین مقتدر دارند، به واسطه تجربه امنیت روانی و حمایت اجتماعی ادراک شده، سلامت روان بالاتری را گزارش می دهند این دانش آموزان در مواجهه با چالش های تحصیلی، به جای درماندگی، هیجان های مثبتی مانند لذت از یادگیری و امید به موفقیت را تجربه می کنند که مولفه های اصلی نشاط تحصیلی هستند در مقابل، سبک مستبدانه با تاکید بر اطاعت بی چون وچرا و فقدان گرمای عاطفی، با افزایش اضطراب، افسردگی و کاهش احساس شایستگی همراه است فشار روانی ناشی از انتظارات سخت گیرانه و فقدان فضای گفت وگو، انگیزه درونی دانش آموز را تضعیف کرده و نشاط تحصیلی را به شدت کاهش می دهد سبک سهل گیرانه نیز با فقدان نظارت و مرزهای روشن، هرچند فشار روانی کمتری ایجاد می کند، اما به دلیل پرورش خودتنظیمی ضعیف و پایین بودن آستانه تحمل ناکامی، در بلندمدت سلامت روان را به خطر می اندازد این دانش آموزان اغلب در مواجهه با تکالیف چالش برانگیز، دچار بی حوصلگی و افت اشتیاق تحصیلی می شوند پژوهش های میدانی، از جمله مطالعات پیمایشی در میان دانش آموزان مقطع متوسطه، همبستگی مثبت و معناداری را بین سبک مقتدرانه و نشاط تحصیلی تایید کرده اند همچنین تحلیل های رگرسیونی نشان داده که ابعاد گرمی و کنترل متعادل والدین قادر به پیش بینی معنادار سلامت روان و سرزندگی تحصیلی فرزندان هستند افزون بر این، متغیرهایی مانند جنسیت و پایه تحصیلی نقش تعدیل کننده داشته اند؛ به طوری که تاثیر سبک مقتدرانه بر نشاط تحصیلی در دختران بارزتر از پسران مشاهده شده است در تبیین این یافته ها می توان به نقش واسطه ای متغیرهایی چون عزتنفس تحصیلی، تاب آوری و راهبردهای مقابله ای سازگارانه اشاره کرد که در سبک مقتدرانه به طور بهینه پرورش می یابند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فاطمه فراهانی

فلسفه ، دبیر

فاطمه شیخ

دکترای علوم و صنایع غذایی ، دبیر هنرستان

منیره امینیان دریا سری

کارشناسی جغرافیای انسانی ، دبیر

لیلا دستگیر

کارشناسی حسابداری ، اموزگار ابتدایی

فراهانی، فاطمه و شیخ، فاطمه و امینیان دریا سری، منیره و دستگیر، لیلا،1404،تاثیر سبک های فرزندپروری بر سلامت روان و نشاط تحصیلی دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه