طراحی چارچوب اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در مدارس ایران: تحلیل دیدگاههای ذینفعان (معلمان، دانش آموزان و والدین)

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوب اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در مدارس ایران با تحلیل دیدگاه های ذی نفعان معلمان، دانش آموزان و والدین انجام شده است این تحقیق از نوع ترکیبی آمیخته با رویکرد اکتشافی متوالی بوده که در بخش کیفی از روش نظریه داده بنیاد با رویکرد نظام مند و در بخش کمی از روش تحلیل عاملی تاییدی استفاده شده است جامعه آماری بخش کیفی شامل ذی نفعان کلیدی معلمان، دانش آموزان و والدین در مدارس متوسطه شهر تهران و بخش کمی شامل کلیه معلمان، دانش آموزان و والدین مناطق ۲۲ گانه تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴ ۱۴۰۳ بود نمونه گیری در بخش کیفی به روش هدفمند با حداکثر تنوع ۴۵ نفر: ۱۵ معلم، ۱۵ دانش آموز و ۱۵ والد و در بخش کمی به روش تصادفی طبقه ای ۵۷۰ نفر: ۱۹۰ معلم، ۱۹۰ دانش آموز و ۱۹۰ والد انجام شد ابزارهای پژوهش شامل مصاحبه های نیمه ساختاریافته در بخش کیفی و پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر مدل مستخرج در بخش کمی با ضریب پایایی ۹۴/۰ بود یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۶ مقوله اصلی شامل حریم خصوصی و حفاظت از داده ها، شفافیت و قابلیت توضیح پذیری، عدالت و عدم تبعیض، مسئولیت پذیری و پاسخ گویی، استقلال معلم و انسان محوری، و آموزش و توانمندسازی اخلاقی به عنوان ابعاد چارچوب اخلاقی هوش مصنوعی در مدارس شد در بخش کمی، نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است و تمامی مولفه ها دارای بار عاملی معنادار بودند یافته ها نشان داد که والدین بیشترین نگرانی را در مورد حریم خصوصی و حفاظت از داده ها و معلمان بیشترین نگرانی را در مورد استقلال معلم و انسان محوری دارند، در حالی که دانش آموزان بر شفافیت و قابلیت توضیح پذیری تاکید بیشتری داشتند بر اساس یافته های پژوهش، پیشنهاد می شود که وزارت آموزش و پرورش با همکاری نهادهای قانون گذار، چارچوب اخلاقی جامعی را برای استفاده از هوش مصنوعی در مدارس تدوین و اجرا نماید و همچنین برنامه های آموزش اخلاقی متناسب با هر گروه از ذی نفعان طراحی گردد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سمیه زارعی ثانی

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۱۲۰۳۰۳۶۰

ژیلا ممی زاده

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۵۰۷۵۴۶۰۳

سمانه سیری فرون آباد

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۲۱۱۷۶۱۸۰

طاهره نوروزی

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۲۱۱۶۹۱۳۳

�ارعی ثانی، سمیه و ممی زاده، ژیلا و سیری فرون آباد، سمانه و نوروزی، طاهره،1404،طراحی چارچوب اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در مدارس ایران: تحلیل دیدگاههای ذینفعان (معلمان، دانش آموزان و والدین)،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه