مدیریت تحول آموزشی: از نظریه تا اجرای کارآمد در کلاس درس

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف تبیین مدیریت تحول آموزشی و ارائه الگویی برای گذار از نظریه به اجرای کارآمد در کلاس درس به صورت یک مطالعه مروری ترکیبی ترکیب مرور نظام مند و تحلیل محتوای کیفی انجام شد این پژوهش با بهره گیری از روش مرور نظام مند و بر اساس راهنمای پریزما، به بررسی، ارزیابی و ترکیب یافته های پژوهش های کمی و کیفی منتشرشده بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ پرداخته و سپس با استفاده از تحلیل محتوای کیفی، به تدوین یک مدل اجرایی برای مدیریت تحول آموزشی در کلاس درس اقدام کرده است جستجوی نظام مند در پایگاه های داده معتبر شامل وب آگاهی، اسکوپوس، اریک، گوگل دانش و پایگاه های داخلی مانند نورمگز و مگیران با استفاده از ترکیبی از کلیدواژه های مرتبط با مدیریت تحول آموزشی، اجرای تحول در کلاس درس، نظریه های تغییر آموزشی، نقش معلم در تحول و عوامل موفقیت تحول انجام شد و پس از غربالگری اولیه ۸۹۲ سند، در نهایت ۶۲ مقاله و گزارش پژوهشی معتبر برای تحلیل نهایی انتخاب شدند یافته های حاصل از ترکیب مرور نظام مند و تحلیل محتوای کیفی نشان داد که مدیریت تحول آموزشی یک فرآیند پیچیده، چندبعدی و پویا است که از سه مرحله اصلی آمادگی و برنامه ریزی، اجرا و توانمندسازی، و نهادینه سازی و پایداری تشکیل می شود و موفقیت در این فرآیند، نیازمند توجه هم زمان به شش مولفه کلیدی شامل چشم انداز و رهبری تحول آفرین، مشارکت و توانمندسازی معلمان، زیرساخت های حمایت کننده، محتوای آموزشی و برنامه درسی، نظام ارزشیابی متناسب، و فرهنگ سازمانی یادگیرنده است و همچنین، نتایج نشان داد که مهم ترین عامل شکست تحولات آموزشی، فاصله عمیق بین نظریه و عمل است و بسیاری از برنامه های تحول، در سطح نظری و اسناد بالادستی، طراحی های قابل قبولی دارند، اما در مرحله اجرا، به دلیل عدم توجه به بافت و زمینه فرهنگی، اجتماعی، سازمانی و انسانی ، به نتایج مطلوب دست نمی یابند و از این رو، مدل اجرایی ارائه شده در این پژوهش، بر چهار اصل اساسی بومی سازی ، تدریج گرایی ، مشارکت جویی و انعطاف پذیری استوار است و نشان می دهد که برای پر کردن شکاف بین نظریه و عمل، باید برنامه های تحول را با مشارکت معلمان و با در نظر گرفتن شرایط و نیازهای خاص هر مدرسه و کلاس درس، طراحی و اجرا کرد همچنین، یافته ها نشان داد که معلمان به عنوان عاملان اصلی تحول در کلاس درس، نیازمند حمایت های همه جانبه آموزشی، مشاوره ای، روانشناختی و مالی هستند و در غیاب این حمایت ها، حتی بهترین برنامه های تحول نیز با مقاومت، سطحی سازی و شکست مواجه خواهند شد و به عنوان مثال، معلمانی که در فرآیند تحول احساس بی قدرتی، بی اعتنایی یا فشار بیش از حد می کنند، معمولا به رفتارهای سطحی و نمایشی روی می آورند و از درگیرشدن واقعی با تحول خودداری می کنند و بر اساس یافته ها، یک مدل گام به گام برای مدیریت تحول آموزشی در کلاس درس ارائه شده است که شامل هفت گام اصلی تشخیص نیاز و آمادگی سنجی، تدوین چشم انداز و اهداف، طراحی برنامه اجرایی، توانمندسازی و مشارکت دهی، اجرای آزمایشی و بازخوردگیری، اجرای گسترده و بهبود مستمر، و نهادینه سازی و ارزشیابی است و نشان می دهد که تحول آموزشی موفق، یک فرآیند خطی و ساده نیست، بلکه یک فرآیند چرخه ای، پویا و مبتنی بر یادگیری است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

وجیهه باقری

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۹۲۸۳۵۰۶۴

سیده راضیه درگاهی

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۵۶۶۰۶۶۵۳

هایده کلاه کج

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۶۶۱۹۶۰۷۱

طیبه موحدی

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۶۷۵۷۵۳۰۳

�اقری، وجیهه و درگاهی، سیده راضیه و کلاه کج، هایده و موحدی، طیبه،1404،مدیریت تحول آموزشی: از نظریه تا اجرای کارآمد در کلاس درس،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه