مدیریت خشم و همدلی در کلاس درس: نقش هوش هیجانی معلم در تعدیل رفتارهای پرخاشگرانه دانش آموزان

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش هیجانی معلم در مدیریت خشم و همدلی و تعدیل رفتارهای پرخاشگرانه دانش آموزان دوره متوسطه انجام شد این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناسی، ترکیبی آمیخته از نوع اکتشافی متوالی بود که در بخش کیفی با استفاده از روش مطالعه پدیدارشناسی تفسیری به شناسایی و تبیین ابعاد هوش هیجانی معلم و نقش آن در مدیریت رفتارهای پرخاشگرانه دانش آموزان پرداخته و در بخش کمی با استفاده از روش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل، اثربخشی یک برنامه مداخله ای مبتنی بر آموزش هوش هیجانی به معلمان را بر کاهش رفتارهای پرخاشگرانه و افزایش همدلی در دانش آموزان مورد سنجش قرار داده است جامعه آماری بخش کیفی شامل معلمان با سابقه تدریس بیش از ده سال و دانش آموزان پایه دهم و یازدهم شهر شیراز بودند که از میان آن ها با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، تعداد بیست و پنج نفر پانزده معلم و ده دانش آموز انتخاب شدند و جامعه آماری بخش کمی شامل کلیه دانش آموزان پسر پایه دهم رشته علوم تجربی شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۵ ۱۴۰۴ بود که از میان آن ها با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، شصت نفر سی نفر گروه آزمایش و سی نفر گروه کنترل انتخاب شدند ابزارهای پژوهش شامل مصاحبه های نیمه ساختاریافته بخش کیفی ، پرسشنامه هوش هیجانی شرینگ با ۳۳ گویه در پنج مولفه خودآگاهی، خودمدیریتی، انگیزش، همدلی و مهارت های اجتماعی ، پرسشنامه پرخاشگری باس و پری با ۲۹ گویه در چهار مولفه پرخاشگری جسمانی، کلامی، خشم و دشمنی و پرسشنامه همدلی دیویس با ۲۸ گویه در چهار مولفه همدلی عاطفی، همدلی شناختی، همدلی اجتماعی و دغدغه همدلانه بود که روایی و پایایی آن ها با استفاده از روش های مناسب تایید گردید گروه آزمایش به مدت دوازده جلسه تحت آموزش هوش هیجانی به معلمان شامل خودآگاهی، مدیریت هیجانات، همدلی، مهارت های ارتباطی و مدیریت تعارض قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل، آموزش های معمول را دریافت کردند و سپس رفتارهای دانش آموزان در هر دو گروه مورد ارزیابی قرار گرفت یافته های بخش کیفی نشان داد که هوش هیجانی معلم دارای چهار بعد اصلی شامل خودآگاهی هیجانی، مدیریت هیجانات، همدلی و مهارت های اجتماعی است و از دیدگاه مشارکت کنندگان، معلمانی که از هوش هیجانی بالایی برخوردارند، در مواجهه با رفتارهای پرخاشگرانه دانش آموزان، واکنش های موثرتر، آرام تر و همدلانه تری نشان می دهند و این واکنش ها، به طور قابل توجهی به تعدیل رفتارهای پرخاشگرانه و افزایش همدلی در دانش آموزان منجر می شود در بخش کمی، نتایج نشان داد که برنامه مداخله ای مبتنی بر آموزش هوش هیجانی به معلمان، به طور معناداری باعث کاهش رفتارهای پرخاشگرانه و افزایش همدلی در دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شده است و این تغییرات در تمامی مولفه های پرخاشگری و همدلی با اندازه های اثر متفاوت همراه بود و بیشترین تاثیر بر مولفه های خشم و پرخاشگری کلامی و همچنین همدلی عاطفی و شناختی مشاهده شد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

خدیجه اسفندی

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۲۵۳۵۷۸۲۴

معصومه رضایی

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۱۸۰۰۷۳۱۰

مژده گرائی

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۲۰۷۶۰۷۵۹

عطیه سلیمی

فرهنگی آموزش و پرورش کدپرسنلی ۱۱۹۹۱۰۹۳

�سفندی، خدیجه و رضایی، معصومه و گرائی، مژده و سلیمی، عطیه،1404،مدیریت خشم و همدلی در کلاس درس: نقش هوش هیجانی معلم در تعدیل رفتارهای پرخاشگرانه دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه