تحلیل تطبیقی تاثیر برنامه های تربیت بدنی مدارس بر رشد مهارت های حرکتی بنیادی و سبک زندگی فعال دانش آموزان: مرور نظام مند و فراتحلیل بین المللی

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی تاثیر برنامه های تربیت بدنی مدارس بر رشد مهارت های حرکتی بنیادی و سبک زندگی فعال دانش آموزان از طریق مرور نظام مند و فراتحلیل مطالعات بین المللی انجام شده است مهارت های حرکتی بنیادی شامل مهارت های جابجایی مانند دویدن، پریدن، لی لی کردن، جهیدن ، مهارت های کنترل اشیا مانند پرتاب کردن، گرفتن، ضربه زدن، دریبل کردن و مهارت های تعادلی مانند ایستادن روی یک پا، چرخش، خم شدن به عنوان «بلوک های سازنده» و «الفبای حرکتی» رشد انسان شناخته می شوند که زیربنای تمامی فعالیت های حرکتی پیچیده تر در طول زندگی هستند تسلط بر این مهارت ها در دوران کودکی، پیش نیاز اساسی برای مشارکت موفق در فعالیت های ورزشی، تفریحات فعال و در نهایت اتخاذ یک «سبک زندگی فعال» در بزرگسالی است با این حال، شواهد جهانی نگران کننده ای نشان می دهد که سطح مهارت های حرکتی بنیادی در کودکان امروزی به طور قابل توجهی پایین تر از نسل های قبلی است و این کاهش با افزایش بی تحرکی، چاقی کودکان و کاهش مشارکت در فعالیت های بدنی همراه بوده است مدارس و برنامه های تربیت بدنی، به عنوان مهم ترین و فراگیرترین بسترهای آموزش مهارت های حرکتی و ترویج فعالیت بدنی در دوران کودکی، نقشی بی بدیل در این زمینه ایفا می کنند با این حال، اثربخشی برنامه های تربیت بدنی مدارس در کشورهای مختلف، بسته به رویکرد آموزشی، محتوا، مدت و کیفیت اجرا، بسیار متفاوت است این پژوهش با روش فراتحلیل و مرور نظام مند اجرا گردید جامعه تحلیلی شامل تمامی مطالعات تجربی و نیمه تجربی منتشرشده در پایگاه های علمی معتبر بین المللی PubMed, Scopus, Web of Science, ERIC, SPORTDiscus در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ بود پس از اعمال معیارهای ورود و خروج شامل: مطالعات مداخله ای با گروه کنترل، تمرکز بر کودکان ۶ تا ۱۲ سال، اندازه گیری عینی مهارت های حرکتی بنیادی با ابزارهای استاندارد مانند TGMD ۲ و TGMD ۳، و گزارش آماره های لازم برای محاسبه اندازه اثر ، ۶۸ مطالعه از ۲۴ کشور مختلف با مجموع ۱۲,۴۵۰ شرکت کننده برای فراتحلیل نهایی انتخاب شدند داده ها با استفاده از مدل اثرات تصادفی Random Effects Model و نرم افزار Comprehensive Meta Analysis نسخه ۳ تحلیل شدند یافته های فراتحلیل نشان داد که برنامه های تربیت بدنی مدارس تاثیر مثبت و معناداری بر رشد مهارت های حرکتی بنیادی دارند اندازه اثر کلی: ۶۵/۰=d، فاصله اطمینان ۹۵٪: ۵۸/۰ تا ۷۲/۰، ۰۰۱/۰>p این اندازه اثر در محدوده «بزرگ» قرار می گیرد تحلیل زیرگروه ها نشان داد که: ۱ مداخلات مبتنی بر رویکرد «تسلط حرکتی» Mastery Climate که بر یادگیری فردی، پیشرفت شخصی و جو حمایتی تاکید دارند، در مقایسه با رویکردهای سنتی مبتنی بر رقابت و عملکرد، اندازه اثر به مراتب بزرگ تری داشتند ۷۸/۰=d در برابر ۴۵/۰=d ۲ برنامه هایی که حداقل ۳ جلسه در هفته و بیش از ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط تا شدید MVPA ارائه می دادند، موثرتر از برنامه های با شدت و مدت کمتر بودند ۳ مهارت های کنترل اشیا پرتاب، گرفتن، ضربه زدن در مقایسه با مهارت های جابجایی، بهبود بیشتری نشان دادند ۴ کودکان کم سال تر ۶ تا ۸ سال در مقایسه با کودکان بزرگ تر ۹ تا ۱۲ سال ، از برنامه ها سود بیشتری بردند که تاییدکننده «دوره حساس» رشد حرکتی است ۵ برنامه هایی که توسط معلمان تربیت بدنی آموزش دیده و متخصص اجرا می شدند، در مقایسه با برنامه های اجراشده توسط معلمان عمومی، اثربخشی به مراتب بالاتری داشتند همچنین تحلیل ها نشان داد که بهبود مهارت های حرکتی بنیادی با افزایش مشارکت در فعالیت های بدنی خارج از مدرسه ۳۸/۰=r و کاهش رفتارهای بی تحرک ۲۵/۰ =r همراه است این پژوهش بر اساس یافته ها، یک چارچوب مفهومی برای طراحی برنامه های تربیت بدنی موثر ارائه می دهد و پیشنهاد می کند که برنامه های تربیت بدنی مدارس با رویکرد تسلط حرکتی، تاکید بر فعالیت بدنی با شدت کافی، شروع از سنین پایین و اجرا توسط معلمان متخصص، بتوانند نقش خود را در پرورش نسلی فعال و سالم ایفا کنند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مهشید دهقانیان

فوق لیسانس تربیت بدنی

�هقانیان، مهشید،1404،تحلیل تطبیقی تاثیر برنامه های تربیت بدنی مدارس بر رشد مهارت های حرکتی بنیادی و سبک زندگی فعال دانش آموزان: مرور نظام مند و فراتحلیل بین المللی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه