تحلیلی ساختاری، معنایی و آوایی با تکیه بر آرای دستورنویسان برجسته و پژوهش های معاصر

چکیده مقاله

الفبای فارسی مشتمل بر ۳۳ حرف است که در سه سطح متمایز قابل بررسی هستند: تنوع شکلی نوشتاری بر اساس جایگاه حرف در کلمه؛ تنوع کاربردی دستوری معنایی که در برخی حروف خاص بروز می یابد و تنوع آوایی تلفظی که ریشه در نظام واجی زبان دارد پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه منابع معتبر هم چون «دستور زبان فارسی» پنج استاد، «دستور زبان فارسی۲» احمدی گیوی و انوری، «کافنامه» کسروی، «دستور زبان فارسی» خانلری، «دستور زبان فارسی» خیامپور،«دستور نامه»محمدجواد مشکور و پژوهش های ابن الرسول و رحیمی خویگانی، به تبیین نظام مند این سه سطح پرداخته است از منظر آواشناسی، نظام واجی زبان فارسی از ۲۹ واج تشکیل شده است که شامل ۶ واکه ۳ مصوت کوتاه و ۳ مصوت بلند و ۲۳ همخوان است در این چارچوب، شش گروه هم آوایی اصلی شناسایی شده اند که بازتابی از تفاوت میان تعداد حروف الفبا ۳۳ و تعداد واج های همخوان ۲۳ است در میان حروف، همزه ء از جایگاه ویژه ای برخوردار است و در آواشناسی فارسی به عنوان یک صامت انسدادی چاکنایی شناخته می شود یافته ها نشان می دهد از میان ۳۳ حرف، تنها ۷ حرف ا، ب، ک، ن، و، ه، ی دارای تنوع کاربردی هستند و مابقی صرفا نقش صامت ساده دارند بر اساس شواهد گردآوری شده از متون کهن و معاصر، حرف «الف» دارای ۱۶ نوع، «باء» دست کم ۱۴ نوع، «کاف» بر اساس «کافنامه» ومنابع دیگردارای ۱۹ نوع ، «نون» دارای ۲ دسته اصلی با زیرشاخه های متعدد، «واو» دارای ۲۶ نوع، «هاء»دارای ۱۰ نوع و«یاء» با ۲۶ نوع گوناگون، گسترده ترین شبکه معنایی را در میان حروف فارسی داراست

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

حسین محمدزاده

زبان و ادبیات فارسی

محمدزاده، حسین،1404،تحلیلی ساختاری، معنایی و آوایی با تکیه بر آرای دستورنویسان برجسته و پژوهش های معاصر،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه