خلاقیت در تدریس؛ از کلاس معمولی تا کلاس الهام بخش

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین ابعاد، مولفه ها و زمینه های تحقق خلاقیت در تدریس و شناسایی راهبردهای عملی برای گذار از کلاس های معمولی و سنتی به فضای آموزشی الهام بخش و خلاق محور انجام شده است و این مطالعه به روش ترکیبی از نوع اکتشافی متوالی طراحی گردید که در بخش کیفی، با استفاده از رویکرد نظریه زمینه ای و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۴ نفر از معلمان خلاق و موفق شهر تهران که به روش نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، به شناسایی ابعاد، مولفه ها، موانع و راهکارهای خلاقیت در تدریس پرداخته شد و سپس در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته بر اساس یافته های کیفی طراحی و بر روی نمونه ای متشکل از ۳۸۰ معلم مقطع ابتدایی و متوسطه که با روش نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم انتخاب شدند، اجرا گردید و داده ها با استفاده از روش های آمار توصیفی، تحلیل عاملی تاییدی، آزمون تی مستقل، تحلیل واریانس و رگرسیون چندگانه تجزیه و تحلیل شدند و یافته ها نشان داد که خلاقیت در تدریس یک سازه چندبعدی است که از پنج مولفه اصلی شامل انعطاف پذیری روش های تدریس، طراحی محیط یادگیری پویا، برقراری ارتباط عاطفی عمیق با دانش آموزان، توانایی در ایجاد موقعیت های مسئله محور، و استفاده از ابزارها و فناوری های نوین به شیوه ای خلاقانه تشکیل می شود و همچنین، تحلیل عاملی تاییدی، برازش مطلوب مدل پنج عاملی را با شاخص های CFI=۰ ۹۴، RMSEA=۰ ۰۵ و SRMR=۰ ۰۴ تایید نمود و نتایج نشان داد که بین کلاس های معمولی و الهام بخش از نظر شش شاخص اصلی شامل میزان مشارکت فعال دانش آموزان، سطح انگیزه درونی، کیفیت تعاملات اجتماعی، عمق یادگیری مفهومی، توانایی حل مسئله و خلاقیت دانش آموزی، تفاوت های بسیار معناداری وجود دارد و جدول مقایسه ای میانگین این شاخص ها در دو نوع کلاس نشان داد که کلاس های الهام بخش با میانگین کلی ۴۲/۴ از ۵ در مقایسه با کلاس های معمولی با میانگین ۱۵/۲ از ۵، به طور معناداری عملکرد بهتری داشته اند و اندازه اثر بالای ۶۰/۰ برای این تفاوت ها حاکی از تاثیر قوی و تعیین کننده خلاقیت معلم در کیفیت فرآیند یاددهی یادگیری است و همچنین، تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که از میان متغیرهای پیش بین، خودکارآمدی خلاق معلم با ضریب بتای ۴۲/۰، حمایت سازمانی با ضریب بتای ۲۸/۰ و دسترسی به منابع و مواد آموزشی متنوع با ضریب بتای ۲۱/۰ به ترتیب قوی ترین پیش بینی کننده های خلاقیت در تدریس محسوب می شوند و در مجموع، این سه متغیر توانستند ۵۶ درصد از واریانس خلاقیت در تدریس را تبیین کنند و بر اساس یافته ها، گذار از کلاس معمولی به کلاس الهام بخش نیازمند تحول در سه سطح فردی معلم ، سازمانی مدرسه و نظام آموزشی است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

میترا رحیمی

کارشناسی ارشد، باستان شناسی دانشگاه ابهر

شهرزاد بهادری

کارشناسی ارشد، ادبیات فارسی دانشگاه ازاد

عبدالغنی دادور

کارشناسی ارشد، زبان و ادبیات فارسی

رویا اناری

کارشناسی، زیست شناسی دانشگاه اصفهان

�حیمی، میترا و بهادری، شهرزاد و دادور، عبدالغنی و اناری، رویا،1404،خلاقیت در تدریس؛ از کلاس معمولی تا کلاس الهام بخش،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه