بررسی مبانی و آثار حقوقی اسقاط حق در حقوق خصوصی ایران با تاکید بر رویه قضایی

چکیده مقاله

اسقاط حق یکی از مهم ترین مفاهیم در حوزه حقوق خصوصی است که در فقه اسلامی و حقوق ایران جایگاه ویژه ای دارد با وجود کاربرد گسترده این نهاد در قراردادها و روابط حقوقی همچنان حدود و ثغور آن به ویژه در مقام تمایز با نهادهای مشابهی همچون سقوط حق، اعراض و صرف نظر از حق محل ابهام و اختلاف نظر است این مقاله با هدف تبیین دقیق مبانی نظری اسقاط حق، و تحلیل آثار حقوقی آن به بررسی ابعاد مختلف این نهاد در حقوق ایران می پردازد در بخش اول به مبانی فقهی و قانونی اسقاط حق پرداخته شده و عناصر اصلی تحقق آن از جمله قصد انشاء، قابلیت اسقاط و عدم مخالفت با نظم عمومی مورد بررسی قرار گرفته است سپس تفاوت اسقاط با سایر مفاهیم مشابه نظیر شرط ساقط کننده، سقوط قهری و زوال حق در نتیجه اجرای تعهد یا بطلان عقد تبیین شده است در ادامه آثار حقوقی اسقاط حق به ویژه در روابط قراردادی، دعاوی حقوقی و دفاعیات خوانده در دادگاه ها شده است بخش پایانی مقاله به تحلیل رویه قضایی اختصاص دارد؛ به طوری که با استناد به آرای دیوان عالی کشور، شعب دیوان عدالت اداری و نظریات مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه تلاش شده است تفسیر و برداشت قضات از مفهوم اسقاط حق در عمل بررسی و نقد شود نتایج این پژوهش نشان می دهد که نبود تعریف دقیق قانونی و پراکندگی رویه قضایی، موجب تفسیرهای متعارض و در مواردی ناعادلانه شده است بر این اساس مقاله در پایان با ارائه پیشنهادهایی جهت اصلاح قانون مدنی و وحدت رویه قضایی گامی در جهت شفاف سازی و ارتقاء امنیت حقوقی برمی دارد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

عادل نیسی

مقاله بررسی مبانی و آثار حقوقی اسقاط حق در حقوق خصوصی ایران با تاکید بر رویه قضایی

نیسی، عادل،1404،بررسی مبانی و آثار حقوقی اسقاط حق در حقوق خصوصی ایران با تاکید بر رویه قضایی،چهارمین کنگره بین المللی دانشجویان حقوق، علوم سیاسی و علوم اجتماعی،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی دانشجویان حقوق، علوم سیاسی و علوم اجتماعی29 آبان 1404 · تهران