بررسی تطبیقی متن و نگاره در شاهنامۀ داوری (با تأکید بر داستان سهراب)

چکیده مقاله

پیوند ادبیّات و نگارگری، و تصویرگری نسخ خطّی، از دیرباز در هنر کتاب آرایی ایران جایگاهی ویژه داشته است معروف ترین اثر در عرصۀ تصویرگری و کتاب آرایی شاهنامۀ فردوسی می باشد بسیاری از نسخ خطّی مصوّر شاهنامه بارها مورد توجّه پژوهشگران قرار گرفته اند امّا در کنار آنها نسخه هایی نیز موجود است که کمتر به آن ها پرداخته شده است شاهنامۀ داوری، آخرین نمونۀ ممتاز شاهنامه نگاری سنّتی ایرانی است که در اواخر قرن سیزدهم و دورۀ قاجار که مصادف با انحطاط سنّت کتاب آرایی و گسترش چاپخانه هاست، کتابت شده است از 68 نگارۀ آن، 55 نگاره کار لطفعلی صورتگر، 12 نگاره کار محمّد داوری و 1 نگاره کار فرهنگ وصال است برای رسیدن به درک جامعی از این شاهنامه، بهتر است نگاره ها را در کنار متن مورد بررسی قرار دهیم؛ زیرا با تحلیل ساختاری نگاره ها بر پایۀ تحلیل ادبی ابیات، می توان جنبه های نوینی از قابلیّت های هنر نگارگری را کشف کرد و از میزان تغییراتی که نگارگران در ترجمان تصویری شعر انجام داده اند، آگاه شد برای نیل به این هدف، 3 نگارۀ داستان سهراب از 3 نگارگر این مجموعه به روش هدفمند انتخاب شدند عناصر بصری نگاره های مرتبط با داستان سهراب با عناصر بصری ابیات مربوطه تطبیق داده شدند در نهایت میزان تطابق متن و نگاره در داستان سهراب 76 % ارزیابی شد که می توان اذعان داشت نگارگران این اثر در به کارگیری عناصر به میزان زیادی به متن وفادار بوده اند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مهرنوش قریب پور

کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز

نیلوفر بهبودی

کارشناس ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز

سید جواد ظفرمند

دانشیار گروه هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز

محمد علی آبادی

استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز

قریب پور، مهرنوش و بهبودی، نیلوفر و ظفرمند، سید جواد و علی آبادی، محمد،1399،بررسی تطبیقی متن و نگاره در شاهنامۀ داوری (با تأکید بر داستان سهراب)،ششمین کنفرانس بین المللی مطالعات زبان،ادبیات، فرهنگ و تاریخ

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات ششمین کنفرانس بین المللی مطالعات زبان،ادبیات، فرهنگ و تاریخ27 آبان 1399