تبیین چارچوبی برای تحقق شهر کم کربن در پارادایم توسعه شهری دانش بنیان: مطالعه موردی شهر قزوین

چکیده مقاله

توسعه پایدار، یکی از مباحث محوری در مطالعات زیست محیطی و شهری معاصر، در بستر بحران های زیست محیطی ناشی از نظام اقتصادی مبتنی بر سوخت های فسیلی و صنعتی شدن جهانی اهمیت یافت مشکلاتی نظیر آلودگی هوا، تخریب زیست محیطی و افزایش اثرات گرمایش جهانی، به ویژه در کشورهای در حال توسعه، چالش های اساسی فراروی مدیریت شهرها قرار داده است در این زمینه، مفهوم «شهر کم کربن» به عنوان راهبرد کلان سیاست گذاری شهری به منظور کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و تضمین توسعه پایدار مطرح شده است همزمان، تغییرات بنیادین ناشی از ظهور اقتصاد دانش بنیان و فناوری های نوین، زمینه ساز شکل گیری پارادایم «توسعه شهری دانش بنیان» شده است که قابلیت های گسترده ای برای کاهش تاثیرات زیست محیطی و ارتقاء شاخص های توسعه ای فراهم می آورد هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل تلفیقی نظریه ها، چارچوب ها و مدل های مرتبط با شهرهای کم کربن و توسعه شهری دانش بنیان، با رویکرد توصیفی تحلیلی و روش کیفی می باشد این تحقیق، که بر مبنای مرور نظام مند منابع علمی معتبر ملی و بین المللی انجام شده است، شهر قزوین را به عنوان مطالعه موردی انتخاب کرده تا کاربرد و قابلیت تطبیق چارچوب های نظری در یک بستر عملی بررسی شود سوال کلیدی پژوهش این است که چگونه می توان با بهره گیری از مولفه های توسعه شهری دانش بنیان به تحقق شهر کم کربن دست یافت و چه الزامات مدیریتی و سیاست گذاری در این مسیر ضرورت دارد یافته های پژوهش حاکی از آن است که تحقق شهر کم کربن مبتنی بر توسعه شهری دانش بنیان نیازمند رویکردی جامع، نظام مند و چندبعدی است اجزای کلیدی این رویکرد شامل مدیریت پایدار منابع طبیعی، بهینه سازی استفاده از انرژی و ارتقاء بهره وری آن، گسترش استفاده از انرژی های تجدیدپذیر، توسعه زیرساخت های حمل ونقل هوشمند و پاک، ارتقاء عدالت اجتماعی و تقویت مشارکت فعال شهروندان در فرایندهای تصمیم گیری است افزون بر این، سیاست ها و برنامه ریزی های شهری باید با نگرشی کل نگر، سیستمی و تعاملی طراحی شوند تا بتوانند به طور اثربخش تعارضات و تعاملات میان ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیستی شهر را مدیریت کنند این پژوهش با ارائه چارچوبی یکپارچه و مبتنی بر داده های علمی، نقشی راهبردی در ارتقاء کیفیت مدیریت شهری و سیاستگذاری توسعه پایدار ایفا می کند مطالعه موردی شهر قزوین، به عنوان مدلی موفق، ظرفیت انتقال و سازگاری این چارچوب را به سایر شهرهای مشابه در سطح ملی و بین المللی نشان می دهد استفاده گسترده از فناوری های نوین، مدیریت دانش و تقویت سرمایه اجتماعی، ضمن بهبود کمی و کیفی شاخص های زندگی شهری، ضامن پایداری محیط زیستی در افق زمانی بلندمدت خواهند بود و گذار به شهرهای هوشمند، پایدار و کم کربن را تسهیل می سازند در نهایت، چارچوب پیشنهادی می تواند به عنوان الگویی راهبردی و عملیاتی برای تحقق اهداف زیست محیطی و توسعه اقتصادی در شهرهای معاصر مورد استفاده قرار گیرد این مطالعه به طور خاص بر اهمیت تلفیق دانش بومی و فناوری پیشرفته در فرآیندهای طراحی و مدیریت شهری تاکید می کند و نشان می دهد که توسعه شهری دانش بنیان می تواند به عنوان ابزاری کارآمد برای مقابله با چالش های پیچیده زیست محیطی و ارتقاء رفاه اجتماعی در جوامع شهری توصیف شود این رویکرد دانش محور، فرصت های نوینی برای تحقق توسعه پایدار و کاهش اثرات ناشی از تغییرات اقلیمی فراهم می آورد که می تواند به عنوان راهبردی کلیدی در سیاست های شهری آینده تلقی گردد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فتانه حاجی نوروزی

گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

سید محمدرضا خطیبی

دانشیار گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

مریم خستو

استادیار گروه شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

�اجی نوروزی، فتانه و خطیبی، سید محمدرضا و خستو، مریم،1404،تبیین چارچوبی برای تحقق شهر کم کربن در پارادایم توسعه شهری دانش بنیان: مطالعه موردی شهر قزوین،سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرساز�

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی30 آبان 1404