چکیده مقاله
مقدمه: در ساختار شهرهای ایرانی، بقاع متبرکه همواره به عنوان یکی از مهم ترین فضاهای مذهبی، اجتماعی و فرهنگی، نقش محوری در شکل گیری هویت مکانی، تقویت انسجام اجتماعی و تسهیل تعاملات عمومی ایفا کرده اند این فضاها، فراتر از عملکرد نمادین و عبادی، به عنوان محورهای جهان Axis Mundi در نگرش شهروندان عمل می کنند و با ایجاد حس امنیت معنوی، به عنوان پناهگاهی برای دل های شکسته، نیازمندان و جویندگان راه حل های فردی و اجتماعی ظهور می کنند هدف پژوهش: واکاوی دلایل کاهش حضور پذیری عمومی در بقعه متبرکه امام زاده سید ابراهیم ع در شهر زنجان انجام شده است؛ مکانی که در گذشته به عنوان یکی از مهم ترین گره های اجتماعی، معنوی و فرهنگی شهر شناخته می شد، اما امروزه با کاهش چشمگیر حضور شهروندان در صحن و فضای پیرامون خود مواجه است روش شناسی تحقیق: روش تحقیق حاضر، کیفی و تحلیلی بوده و با بهره گیری از تکنیک های گردآوری داده شامل مصاحبه نیمه ساختاریافته با خادمان، مسئولان اداره اوقاف، اعضای هیات های مذهبی، کارشناسان شهرسازی و شهروندان ساکن در محلات پیرامون، همراه با مشاهده میدانی مکرر، تحلیل مدارک مکتوب، تصاویر تاریخی و فیلم های آرشیوی صداوسیمای استان زنجان، به بررسی تحولات فضایی، اجتماعی و فرهنگی این بقعه پرداخته است قلمروجغرافیایی پژوش: امام زاده سید ابراهیم ع شهر زنجان یافته ها و بحث: یافته های پژوهش نشان می دهد که کاهش حضور پذیری در امام زاده سید ابراهیم ع ناشی از عوامل فردی یا کاهش باورهای قلبی نبوده بلکه نتیجه ترکیبی از عوامل ساختاری، کالبدی، اجتماعی و مدیریتی است از جمله مهم ترین این عوامل می توان به محدودیت فضای فیزیکی بقعه در برابر افزایش جمعیت شهری و تعداد هیات های مذهبی، گسترش نامتوازن شهر زنجان به مساحتی بیش از ۱۵۶ کیلومتر مربع بدون برنامه ریزی کاربری مناسب، تبدیل بخش هایی از محوطه امام زاده به پارکینگ و سرویس بهداشتی، افزایش ترافیک شدید در خیابان های مجاور مانند خیابان امام و توحید، کاهش تنوع کاربری و جذابیت فضاهای عمومی اطراف، و شکل گیری رفتارهای جزیره ای در برگزاری مراسم مذهبی و اجتماعی اشاره کرد این عوامل، به تدریج، این بقعه متبرکه را از یک مرکز زیست اجتماعی و معنوی به یک فضای خدماتی حاشیه ای تبدیل کرده اند نتایج: بی توجهی به ابعاد فضایی معنوی بقاع متبرکه، نه تنها به تضعیف عملکرد آنها منجر شده، بلکه هویت شهری و انسجام اجتماعی شهر زنجان را نیز تحت تاثیر قرار داده است در نتیجه، پیشنهاد می شود با بازنگری در طرح های فضایی شهری، احیای فضاهای پیرامون بقعه، ایجاد محیط های پیاده محور، بازآمایش کاربری های نامناسب و تقویت ارتباط اجتماعی معنوی شهروندان با این مکان، نقش اجتماعی و معنوی امام زاده سید ابراهیم ع دوباره تقویت شود این رویکرد به بازگشت حضور پذیری عمومی کمک می کند
کلیدواژه‌ها
نویسندگان
اکبر نوروزی
گروه شهرسازی،واحدقزوین، دانشگاه آزاد اسلامی،قزوین،ایران
شیوه ارجاع
نوروزی، اکبر،1404،واکاوی عوامل کاهش حضور پذیری عمومی در بقاع متبرکه با رویکردی فضایی-اجتماعی (مطالعه موردی: امام زاده سید ابراهیم (ع) شهر زنجان)،سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرساز�
ارائه‌شده در
مجموعه مقالات سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی30 آبان 1404