قرن چهارم و بازگشت به داوری فلسفه برای تصحیح اعتقادات دینی

چکیده مقاله

می در تاریخ فرهنگ ایران زمین نام اخوان الصفا پدیده ای است که ذهن جستجوگران فرهنگ را به خود جذب کند مجموعه نوشته هایی با عنوان رسائل اخوان الصفا و خلان الوفا، «برادران صفا و دوستان وفا»، اتفاقی است که مولفان آن سرنوشت مبهمی را در تاریخ داشته اند پژوهشگران متعددی از شرق و غرب گیتی کوشیده اند تا از این سرنوشت مبهم و پرسش های فراوانی که در تالیف این اثر گرانقدر وجود دارد، پرده بردارند و به ابهامات فراوان آن پاسخ دهند از جمله آنکه نویسندگان این اثر کیستند و متعلق به کدام ملیت و جامعه اند و انگیزش آنان در تالیف این اثر چه بوده است این تالیف مربوط به کدام دوره است و قصد نویسندگان در این رساله چیست؟ اما بعضی نکات ما در این مقاله به بعضی از جوانب دیگر این پدیده نظر افکنده ایم و کوشش کرده ایم تا آنجا که میسر است از مهم تر آن پرده بر داریم از منظر جامعه شناسی فرهنگی و علی الخصوص با رویکرد جفری الکساندر از مشهورترین جامعه شناسان آمریکایی دوره معاصر تلاش کرده ایم تا مقصد آنان را به گرایش فلسفه در پیرایش اعتقادات دینی و مذهبی نشان دهیم و بیان داریم که چرا آنان به دنبال داوری فلسفه در اختلافات اعتقادی دوران حکومت بنی العباس بودند قرن چهارم قمری که حکومت عباسیان بر اقتدار علمی و نظریه پردازی برداشته بود چه چیزی باعث گشت که این گروه سری را به میدان دانش و حکمت بکشاند، و سعی نماید که در کمال کتمان وضعیت تشکیلاتی خویش دست به انتشار رساله ای مهم در مبانی علمی و حکمی بردارند تاخت دانستن اینکه اخوان الصفا چه کسانی بودند به همان اندازه اهمیت دارد که دانسته شود چه گفته اند و چه اثری را در جامعه از خود برجای نهادند آنها به فلسفه برای بهره گیری عقلانی محض یا جستجوی حقیقت مجرد نظری نپرداختند، بلکه علوم و دانش های آنها وسیله ای و فلسفه شان راهی بود برای نیل به هدفی که در پیش داشتند یک فایده همه جانبه که آنها و دیگران را بهره رساند و خیر و عافیت را به جامعه باز گرداند روش ما در این پژوهش بر مبنای جمع آوری داده ها از طریق تحقیقات کتابخانه ای است، و در مشورت خواهی از جستجوگران و محققان و پژوهشگران کوتاهی انجام نداده ایم تحلیل داده ها نیز در پیامد جمع آوری انجام گرفته است و به روش هرمنوتیک و تحلیل گفتمان به نظریه ها نظر افکنده ایم پرداختن به این گروه مخفی نه از باب آشکارسازی جریانات و اوضاع سیاسی و حکمرانی و فعالیت های تشکیلاتی آنان است، بلکه آن را زمینه ای یافتیم که چگونه در یک دوران تاریخی افکار خاصی تولید می گردد و در حوزه فرهنگ جامعه تاثیرگذار و منشا تحولات اجتماعی می شود و همچنین یادآوری اینکه اندر باب میزان گره گشایی فلسفه و حکمت در فهم دینی به اختصار و موقعیت و ظرفیت موضوع به کنکاش بنشینیم

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

اصغر هادیان

دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

هادیان، اصغر،1404،قرن چهارم و بازگشت به داوری فلسفه برای تصحیح اعتقادات دینی،دومین کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم اجتماعی، علوم تربیتی و فلسفه،بابل

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم اجتماعی، علوم تربیتی و فلسفه30 آبان 1404 · بابل