بررسی آثار حقوقی تصمیمات مبتنی بر الگوریتم های قضاوت در دادگاه های آنلاین ایران

چکیده مقاله

تحول دیجیتال در نظام قضایی با گسترش دادگاه های آنلاین و بهره گیری از الگوریتم های قضاوت، چالش های نوینی را در قلمرو حقوق و عدالت پدید آورده است در نظام حقوقی ایران هرچند حرکت به سوی الکترونیکی سازی دادرسی ها در راستای تسریع، شفافیت و کاهش اطاله دادرسی است اما ورود تصمیمات مبتنی بر هوش مصنوعی و الگوریتم های قضاوت پرسش های بنیادینی درباره مشروعیت، اعتبار و مسئولیت حقوقی این تصمیمات ایجاد کرده است پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع فقهی، قانونی و تطبیقی به بررسی آثار حقوقی تصمیمات صادره از سامانه های الگوریتمی در چارچوب دادگاه های آنلاین ایران می پردازد یافته ها نشان می دهد که فقدان شفافیت در منطق تصمیم گیری الگوریتم ها، پدیده «جعبه سیاه»، نبود ضوابط مشخص برای انتساب مسئولیت مدنی و کیفری در صورت بروز خطا و تعارض احتمالی این سازوکارها با اصول دادرسی عادلانه به ویژه اصل استقلال قاضی و حق دفاع از مهم ترین چالش هاست نتیجه تحقیق حاکی از آن است که برای مشروعیت بخشی به تصمیمات مبتنی بر الگوریتم باید چارچوبی حقوقی مبتنی بر نظارت انسانی، شفافیت الگوریتمی و تضمین حقوق اصحاب دعوا در فرایند تصمیم گیری ایجاد شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

نگار السادات مرتضوی نجف آبادی

دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی واحد نجف آباد دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

امید سلطانی علی آباد

استادیار گروه حقوق واحد خمینی شهر دانشگاه آزاد اسلامی خمینی، شهر ایران

مرتضوی نجف آبادی، نگار السادات و سلطانی علی آباد، امید،1404،بررسی آثار حقوقی تصمیمات مبتنی بر الگوریتم های قضاوت در دادگاه های آنلاین ایران،اولین همایش بین المللی و سومین همایش ملی حقوق خصوصی نوین با محوریت کسب و کار و اقتصاد دیجیتال،خمینی شهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی و سومین همایش ملی حقوق خصوصی نوین با محوریت کسب و کار و اقتصاد دیجیتال21 آبان 1404 · خمینی شهر