تحلیل نظام های حقوقی در مالکیت اختراعات تولید شده توسط هوش مصنوعی

چکیده مقاله

در سال های اخیر هوش مصنوعی به یکی از ابزارهای کلیدی در حوزه تحقیق و توسعه بدل شده و نقش پررنگی در خلق ایده ها، طراحی محصولات نوآورانه و حتی تولید اختراعات ایفا کرده است این تحول فناورانه، پرسش های جدی را در حوزه حقوق مالکیت فکری، به ویژه در زمینه اختراعات به میان کشیده است پرسش اصلی آن است که در شرایطی که یک اختراع بدون دخالت مستقیم انسانی و از طریق سامانه هوش مصنوعی تولید شده باشد، چه کسی را می توان به عنوان مخترع به رسمیت شناخت؟ آیا اصول سنتی حقوق اختراعات همچنان قابلیت پاسخگویی به این تحولات را دارند یا نیاز به بازنگری و تطبیق با واقعیت های فناورانه جدید وجود دارد؟ یکی از پرونده های شاخص که این بحث را به سطح جهانی کشاند پرونده معروف دابوس است؛ سامانه ای مجهز به هوش مصنوعی که برای نخستین بار نام آن در اظهارنامه ثبت اختراع به عنوان مخترع ذکر شد این رویداد در برخی حوزه های قضایی، مانند آفریقای جنوبی با پذیرش رسمی مواجه شد اما در بسیاری از کشورها با مخالفت روبه رو گردید تحلیل واکنش های مختلف حقوقی و نهادی نسبت به این پرونده نکات مهمی را درباره دیدگاه نظام های مختلف نسبت به مفهوم مخترع و جایگاه انسان در فرایند نوآوری روشن می سازد این پژوهش با بررسی دیدگاه ها و رویه های حقوقی، به این نتیجه می رسد که اگرچه پذیرش سامانه هایی مانند دابوس به عنوان مخترع هنوز در سطح جهانی مورد اجماع نیست اما می تواند آغازی بر تغییر بنیادین در شیوه نگاه به اختراعات و نحوه انتساب حقوق در نظام های ثبت اختراع باشد پیشنهاد می شود که نظام های حقوقی به جای اتخاذ رویکردی سختگیرانه یا ایستا به سمت سیاست هایی منعطف و آینده نگر حرکت کنند؛ این سیاست ها باید مبتنی بر رصد مداوم تحولات فناوری، ارزیابی عملکرد واقعی سامانه های هوش مصنوعی در فرایند اختراع و مشارکت فعال در گفتگوهای بین المللی درباره تنظیم مقررات مرتبط باشند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

غزاله شاهین زاده

دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق خصوصی گروه حقوق دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران نویسنده مسئول

فاطمه السادات قریشی محمدی

عضو هیئت علمی گروه حقوق دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

�اهین زاده، غزاله و قریشی محمدی، فاطمه السادات،1404،تحلیل نظام های حقوقی در مالکیت اختراعات تولید شده توسط هوش مصنوعی،اولین همایش بین المللی و سومین همایش ملی حقوق خصوصی نوین با محوریت کسب و کار و اقتصاد دیجیتال،خمینی شهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی و سومین همایش ملی حقوق خصوصی نوین با محوریت کسب و کار و اقتصاد دیجیتال21 آبان 1404 · خمینی شهر