چکیده مقاله
زمینه و هدف: تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از جدی ترین چالش های زیست محیطی قرن حاضر، اثرات گسترده ای بر منابع آب، پوشش گیاهی، فراوانی خشکسالی ها و الگوهای بارش دارد پیش بینی و پایش دقیق این تغییرات برای برنامه ریزی های مدیریتی و سیاست گذاری های اقلیمی ضرورت دارد با این حال، روش های سنتی مدل سازی اقلیمی به دلیل نیاز به داده های تاریخی گسترده، انعطاف پذیری پایین و ضعف در شناسایی الگوهای غیرخطی، در پاسخ گویی به تغییرات سریع اقلیم ناکارآمد بوده اند اهداف پژوهش: هدف از این مطالعه، مرور نظام مند پژوهش های ملی و بین المللی مرتبط با کاربرد هوش مصنوعی و فناوری های نوین در پیش بینی و پایش تغییرات اقلیمی است روش شناسی: در این پژوهش، ۳۰ مقاله علمی معتبر از پایگاه های اطلاعاتی ISC، SID، Science Direct و Springer انتخاب و تحلیل محتوایی شدند مطالعات مورد بررسی از الگوریتم های گوناگون هوش مصنوعی و یادگیری ماشین از جمله شبکه عصبی مصنوعی ANN ، یادگیری عمیق Deep Learning ، جنگل تصادفی Random Forest ، ماشین بردار پشتیبان SVM و مدل های ترکیبی برای شبیه سازی پدیده های اقلیمی استفاده کرده اند یافته ها: نشان داده شد که بهره گیری از الگوریتم های هوش مصنوعی سبب افزایش دقت پیش بینی در شاخص هایی مانند بارش، خشکسالی، تبخیر و تغییرات پوشش گیاهی شده است مدل های یادگیری عمیق به ویژه در مدل سازی فرآیندهای پیچیده و غیرخطی اقلیمی، عملکرد برتری نسبت به روش های کلاسیک داشته اند همچنین، تلفیق داده های ماهواره ای و مکانی با مدل های ML و DL امکان پایش بلادرنگ Real Time و منطقه ای تغییرات اقلیمی را فراهم ساخته و دقت تحلیل های مکانی را به شکل قابل توجهی افزایش داده است نتیجه گیری: کاربرد هوش مصنوعی در علوم اقلیم شناسی می تواند تحولی بنیادین در درک، پیش بینی و مدیریت پدیده های جوی ایجاد کند در ایران، توسعه سامانه های هوشمند مبتنی بر داده های ملی و ماهواره ای، طراحی مدل های قابل تفسیر و ایجاد سامانه های تصمیم یار در حوزه های مدیریت منابع آب، کنترل خشکسالی و انطباق با تغییرات اقلیمی از اولویت های اصلی محسوب می شود یافته های این مرور نظام مند می تواند مبنایی علمی برای پژوهش های آینده و تصمیم سازی های ملی در راستای سازگاری با تغییرات اقلیم باشد
کلیدواژه‌ها
نویسندگان
نسیم پیرانی
کارشناس GIS اداره برق استان اردبیل
حسن پوربشیرهیر
دانشجوی دکترای مدیریت صنعتی
کیوان وفاخواه
معاون خدمات مشترکین شرکت توزیع
بابک روح الهی
مدیر برق شهرستان اردبیل
توحید شفیعی
رئیس سازمان نظام مهندسی استان اردبیل
شیوه ارجاع
پیرانی، نسیم و پوربشیرهیر، حسن و وفاخواه، کیوان و روح الهی، بابک و شفیعی، توحید،1404،کاربرد هوش مصنوعی در پیش بینی و پایش تغییرات اقلیمی (مطالعه ی مروری)،سومین کنفرانس و نمایشگاه ملی چالش های محیط زیستی: نقش صنعت، معدن و جامعه در گسترش حکمرانی سبز،تهران
ارائه‌شده در
مجموعه مقالات سومین کنفرانس و نمایشگاه ملی چالش های محیط زیستی: نقش صنعت، معدن و جامعه در گسترش حکمرانی سبز19 آبان 1404 · تهران