چکیده مقاله
آموزش دروس عربی و دینی در نظام آموزشی ایران، به عنوان دو درس هویتی، فرهنگی و ارزشی، نقشی اساسی در شکل دهی به باورها، نگرش ها و هویت دینی–فرهنگی دانش آموزان ایفا می کند با این حال، شواهد پژوهشی، گزارش های میدانی معلمان و بازخوردهای دانش آموزان نشان می دهد که این دو درس با چالش ها و آسیب های متعددی در حوزه های برنامه ریزی درسی، روش های تدریس، محتوای آموزشی، ارزشیابی و نگرش یادگیرندگان مواجه اند هدف این پژوهش، آسیب شناسی جامع آموزش عربی و دینی در مدارس ایران و تبیین عوامل موثر بر کاهش اثربخشی این دروس است یافته ها نشان می دهد که غلبه رویکرد حافظه محور و انتقالی بر آموزش عربی و دینی، یکی از مهم ترین آسیب هاست در آموزش عربی، تمرکز افراطی بر قواعد دستوری، ترجمه متون و حفظ صرف و نحو، بدون توجه کافی به مهارت های ارتباطی، درک کاربردی زبان و پیوند آن با زندگی روزمره، موجب کاهش انگیزش، اضطراب یادگیری و نگرش منفی دانش آموزان نسبت به این درس شده است در آموزش دینی نیز تاکید بیش از حد بر حفظ مفاهیم، آیات و احادیث، بدون فراهم سازی فرصت تفکر انتقادی، گفت وگوی اخلاقی و تجربه زیسته دینی، باعث فاصله گرفتن دانش آموزان از معنا و کارکرد عملی آموزه های دینی شده است از دیگر آسیب های اساسی، عدم تناسب محتوا با ویژگی های رشدی، روانی و اجتماعی دانش آموزان است محتوای برخی کتاب های درسی عربی و دینی، پیچیده، انتزاعی و فاقد جذابیت آموزشی بوده و با نیازها، علایق و مسائل واقعی نسل جدید همخوانی ندارد همچنین، ضعف در توانمندسازی حرفه ای معلمان، کمبود آموزش های ضمن خدمت هدفمند و ناآشنایی برخی دبیران با روش های نوین تدریس فعال، فناورانه و مشارکتی، اثربخشی فرآیند یاددهی–یادگیری را کاهش داده است نتایج پژوهش نشان می دهد که شیوه های ارزشیابی سنتی و نمره محور، که عمدتا بر امتحانات کتبی و حفظیات تکیه دارند، نه تنها یادگیری عمیق را تقویت نمی کنند، بلکه اضطراب آموزشی و یادگیری سطحی را تشدید می نمایند افزون بر این، نگاه ابزاری به این دروس در نظام ارزشیابی کلان، و تلقی آن ها به عنوان دروسی کم اهمیت تر نسبت به دروس کنکورمحور، موجب کاهش توجه دانش آموزان و حتی برخی خانواده ها به جایگاه واقعی این دروس شده است در مجموع، آسیب شناسی آموزش عربی و دینی در مدارس ایران نشان می دهد که اصلاح این وضعیت مستلزم بازنگری اساسی در برنامه درسی، محتوای آموزشی، روش های تدریس و ارزشیابی، تقویت شایستگی های حرفه ای معلمان، بهره گیری از فناوری های آموزشی و رویکردهای یادگیرنده محور، و ایجاد پیوند معنادار میان مفاهیم دینی و زبانی با زندگی واقعی دانش آموزان است تحقق این اصلاحات می تواند زمینه ساز ارتقای نگرش، انگیزش و یادگیری عمیق تر دانش آموزان در دروس عربی و دینی و در نهایت تقویت هویت دینی–فرهنگی آنان شود
کلیدواژهها
نویسندگان
نسرین محمودیان
کارشناسی امور فرهنگی
مریم ملکی زاده
دبیر عربی
سید امیر حسین حسن زاده
کارشناسی فناوری اطلاعات
مهین آرمند
دبیر عربی
زهرا شهریاری مقدم
دبیر الهیات
مروارید کفاش پیروی
دبیر الهیات
شیوه ارجاع
ملکی زاده، مریم و آرمند، مهین و شهریاری مقدم، زهرا و کفاش پیروی، مروارید،1404،آسیب شناسی آموزش عربی و دینی در مدارس ایران،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر
ارائهشده در
مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر