چکیده مقاله
خواجه نظام الملک طوسی ۴۸۰ ۴۱۰ ه ق از برجسته ترین وزیران دوران سلجوقیان بود که نقش بسزایی در تثبیت سلطنت و تقویت ساختارهای اداری این دولت ایفا کرد در دوره ای که هرج ومرج و بی ثباتی پس از فروپاشی سلسله غزنویان و ضعف دستگاه اداری دولت های پیشین بر ایران حاکم بود، ظهور خواجه نظام الملک راه را برای شکل گیری نظام دیوان سالاری مقتدر و کارآمد هموار ساخت مهم ترین دستاورد وی تاسیس مدارس نظامیه بود؛ این مراکز علمی، علاوه بر پرورش نیروهای علمی و فکری، به ترویج آموزه های مذهبی سنی و نظم اجتماعی کمک شایانی کردند نظام الملک با تدوین و اجرای سیاست های اداری دقیق، سیستم دیوانی ایران را سامان بخشید و پایه های دولت مرکزی نیرومند را استوار ساخت وی با تکیه بر شایسته سالاری، استخدام وزیران و کارگزاران متعهد و کارآمد و اعمال نظارت دقیق بر امور مالی و اجرایی، زمینه ی کاهش فساد اداری و افزایش بهره وری دستگاه دولت را فراهم آورد علاوه بر این، حمایت وی از علما و دانشمندان در قالب تاسیس نهادهایی چون نظامیه ها، موجب اتحاد هرچه بیشتر جامعه اسلامی و تقویت مشروعیت مذهبی سلطنت شد نظام الملک با نگارش اثر سترگ “سیاست نامه”، اصول و مبانی حکمرانی عادلانه و سیاست پادشاهی را ترسیم نمود و آن را مرجع اندیشمندان سیاسی و حکومتی پس از خود قرار داد اندیشه های وی در زمینه سازوکارها و راهبردهای حکومتی، بیش از یک قرن در ساختار و سازمان دولت سلجوقی و سایر دولت های اسلامی پس از آن تاثیرگذار بود با این وجود، موقعیت ممتاز و نفوذ بی مانند او باعث شد که با مخالفت و دشمنی های فراوانی نیز روبرو شود که نهایتا به قتل وی انجامید بطور کلی، خواجه نظام الملک به عنوان شخصیتی کلیدی در تاریخ ایران و جهان اسلام، الگویی از یک وزیر مقتدر، مصلح و آینده نگر بود که با تدبیر و ابتکار خود، بنیان های دولت سلجوقی را پی ریزی کرد و تاثیرات ماندگاری بر نظام حکومتی مناطق وسیعی از جهان اسلام برجای گذاشت
کلیدواژهها
نویسندگان
شیوه ارجاع
قره گوزی، شهناز،1404،نقش خواجه نظام الملک در اداره حکومت سلجوقی،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر
ارائهشده در
مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم26 اردیبهشت 1405 · بوشهر