آسیب شناسی مدرسه در ایران؛ نگاهی جامع به مشکلات ساختاری

چکیده مقاله

مدرسه به عنوان یکی از بنیادی ترین نهادهای اجتماعی، فرهنگی و تربیتی، نقشی تعیین کننده در جامعه پذیری نسل جدید، انتقال ارزش ها، ارتقای سرمایه انسانی و تضمین توسعه پایدار ایفا می کند بااین حال، نظام مدرسه ای در ایران طی دهه های اخیر با مجموعه ای از مشکلات ساختاری، مدیریتی، آموزشی و فرهنگی مواجه بوده است که کارآمدی آن را در تحقق اهداف تربیتی و آموزشی با چالش های جدی روبه رو کرده است آسیب شناسی مدرسه در ایران مستلزم نگاهی جامع و چندبعدی است که هم زمان به سیاست گذاری های کلان آموزشی، ساختار اداری و سازمانی، برنامه های درسی، شیوه های تدریس، وضعیت نیروی انسانی، عدالت آموزشی و شرایط اجتماعی اقتصادی حاکم بر مدارس توجه داشته باشد از منظر ساختاری، تمرکزگرایی شدید در نظام آموزشی و وابستگی تصمیم گیری ها به سطوح بالای اداری، موجب کاهش انعطاف پذیری مدارس و ناتوانی آن ها در پاسخ گویی به نیازهای متنوع دانش آموزان در مناطق مختلف کشور شده است برنامه های درسی یکنواخت و حافظه محور، که عمدتا بر انتقال دانش نظری و آمادگی برای آزمون ها تاکید دارند، فرصت پرورش مهارت های تفکر انتقادی، خلاقیت، حل مسئله و مهارت های زندگی را محدود کرده اند این مسئله در شرایطی رخ می دهد که تحولات سریع اجتماعی، فناوری و فرهنگی، مدارس را ناگزیر از بازتعریف ماموریت ها و کارکردهای خود کرده است در بعد منابع انسانی، چالش هایی نظیر تراکم بالای کلاس ها، فرسودگی شغلی معلمان، کمبود آموزش های ضمن خدمت اثربخش و ناهماهنگی میان انتظارات نظام آموزشی و امکانات واقعی مدارس، کیفیت فرایند یاددهی یادگیری را تحت تاثیر قرار داده است از سوی دیگر، نابرابری های آموزشی میان مناطق برخوردار و کم برخوردار، شکاف دیجیتال، تفاوت در کیفیت فضاهای آموزشی و دسترسی نابرابر به امکانات کمک آموزشی، عدالت آموزشی را با تهدید جدی مواجه ساخته است علاوه بر این، مدرسه در ایران با چالش های فرهنگی و اجتماعی متعددی نیز روبه روست؛ از جمله کاهش انگیزه تحصیلی دانش آموزان، فاصله میان محتوای آموزشی و نیازهای واقعی زندگی، ضعف تعامل موثر میان مدرسه، خانواده و جامعه، و افزایش آسیب های روانی و اجتماعی در میان دانش آموزان این مسائل نشان می دهد که مشکلات مدرسه صرفا به درون نظام آموزشی محدود نمی شود، بلکه بازتابی از مسائل کلان اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه است در مجموع، آسیب شناسی مدرسه در ایران بیانگر ضرورت انجام اصلاحات ساختاری عمیق، بازنگری در سیاست های آموزشی، توانمندسازی معلمان، به روزرسانی برنامه های درسی و تقویت رویکردهای مشارکتی و دانش آموزمحور است تنها از طریق نگاهی جامع و مبتنی بر پژوهش می توان زمینه تحول مدرسه و ارتقای کیفیت آموزش را فراهم ساخت و آن را به نهادی پویا، پاسخ گو و همسو با نیازهای نسل جدید تبدیل کرد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

جواد شهباززاده حسینکلو

فوق لیسانس مدیریت واحدآموزشی

محمود صیادی

دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی

ملک سیما اسمعیل زاده

لیسانس ادبیات فارسی

حسین ایران منش

دبیر ریاضی

حسین شاکری سلیمانلو

معاون اجرایی

عبدالروف اربابی

آموزگار

�یادی، محمود و ایران منش، حسین و شاکری سلیمانلو، حسین و اربابی، عبدالروف،1404،آسیب شناسی مدرسه در ایران؛ نگاهی جامع به مشکلات ساختاری،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر