آینده پژوهی مطالعات تاریخی اسلامی در بستر علوم انسانی دیج…

چکیده مقاله

تحولات پارادایمی ناشی از فناوری های دیجیتال، چشم انداز علوم انسانی و به ویژه مطالعات تاریخی اسلامی را با دگرگونی های بنیادین مواجه ساخته است این پژوهش با اتخاذ رویکردی آینده پژوهانه، به بررسی چندوجهی و عمیق هم افزایی میان مطالعات تاریخی اسلامی و علوم انسانی دیجیتال می پردازد تمرکز اصلی تحقیق بر ظرفیت های تحول آفرین فناوری هایی چون هوش مصنوعی، تحلیل کلان داده ها، پردازش زبان طبیعی و دیجیتالی سازی نظام مند اسناد و میراث مکتوب است؛ ظرفیت هایی که امکان بازخوانی های نوین و تحلیل های انتقادی از تاریخ اسلام را فراهم می سازند مسئله محوری پژوهش، شناسایی و تحلیل قابلیت های علوم انسانی دیجیتال در ایجاد تحول پارادایمی در روش شناسی پژوهش های تاریخی اسلامی و ترسیم سناریوهای محتمل آینده این حوزه مطالعاتی است این تحقیق با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و بررسی انتقادی اسناد، داده های موجود و مطالعات پیشین، نقش فناوری های نوظهور را در ارتقاء و بازاندیشی روش های تحقیق در تاریخ نگاری اسلامی ارزیابی می کند یافته های پژوهش نشان می دهد که تلفیق ابزارهای دیجیتال با مطالعات تاریخی اسلامی، افزون بر تسریع و افزایش دقت در تحلیل داده های پیچیده و حجیم، امکان بازیابی هوشمند، مستندسازی پیشرفته منابع و ارائه روایت های بدیل و چندصدایی تاریخی را بر پایه الگوریتم های تحلیلی فراهم می آورد با این حال، چالش هایی نظیر اعتبارسنجی داده های دیجیتال در مقیاس وسیع، شناسایی و کنترل سوگیری های الگوریتمی و محدودیت های معرفت شناختی و روش شناختی ناشی از دیجیتالی شدن، نیازمند بررسی های دقیق تر و ارائه راهکارهای نوآورانه اند پژوهش حاضر بر ضرورت ایجاد و توسعه پلتفرم های دیجیتال جامع و تعاملی و نیز تقویت همکاری های راهبردی و میان رشته ای میان مورخان، متخصصان علوم داده و مهندسان فناوری اطلاعات تاکید دارد در راستای ارتقاء کیفی و عمق بخشی به مطالعات تاریخی اسلامی، پیشنهاد می شود نظام های هوشمند داده کاوی، آرشیوهای دیجیتال استاندارد و پویا و مدل های پیش بینی آینده پژوهانه با قابلیت یادگیری و انطباق، طراحی و پیاده سازی شوند در نهایت، این پژوهش با ارائه راهکارهای عملی و مبتنی بر شواهد، مسیرهایی نو برای بهره برداری بهینه از فناوری های نوین در احیاء، تفسیر انتقادی و توسعه پایدار تاریخ نگاری اسلامی ترسیم و تبیین می نماید

کلیدواژه‌ها

علوم انسانی دیجیتال پردازش زبان طبیعی تاریخ نگاری اسلامی آینده پژوهی هوش مصنوعی هرمنوتیک دیجیتال روش شناسی تاریخ تحلیل کلان داده ها دیجیتالی سازی اسناد تاریخی