بازخوانی عرف حرفه ای در احراز فعل زیانبار در دعاوی عمرانی با تاکید بر تمایز عرف فنی، ایمنی و صنفی و ارائه مدل ارزیابی قضایی

چکیده مقاله

احراز فعل زیانبار در دعاوی عمرانی به سبب ماهیت فنی چندعاملی و وابستگی به ضوابط تخصصی، با پیچیدگی های قابل توجهی روبرو است مسئله اصلی این پژوهش آن است که در چنین دعاوی تخصصی آیا صرف تخلف از مقررات فنی یا انتظامی برای تحقق فعل زیانبار کفایت دارد یا آنکه معیار ضمان احراز خروج موثر و عرفا قابل انتساب از رفتار متعارف حرفه ای است مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با اتکا به مبانی فقه امامیه به ویژه قواعد لاضرر، اتلاف، تسبیب و مفاهیم تعدی و تفریط، و نیز تحلیل قوانین موضوعه و رویه قضایی به بازسازی مفهوم عرف حرفه ای در حوزه عمران می پردازد نوآوری پژوهش در ارائه تحلیل تفکیکی و سلسله مراتبی عرف حرفه ای در سه سطح عرف فنی، عرف ایمنی و عرف صنفی و طراحی مدل ارزیابی قضایی چهار مرحله ای برای ساماندهی فرآیند احراز فعل زیانبار تبلور یافته است یافته ها نشان می دهد که نقض شکلی مقررات به تنهایی منشا ضمان نیست بلکه تحقق مسئولیت منوط به احراز انحراف موثر از معیار متعارف تخصصی و استناد عرفی آن به ورود ضرر است بر این اساس، عرف حرفه ای در این حوزه نه صرفا ابزار تفسیری بلکه عنصری معیارساز و دارای نقش ایجادی مستقل در تعیین قلمرو فعل زیانبار و ساختار استدلال قضایی تلقی می شود؛ تحلیلی که واجد دلالت تقیینی و نهادی است تطبیق مدل پیشنهادی با آرای واقعی محاکم نیز موید همراستایی آن با منطق داوری قضایی و تقویت انسجام و پیش بینی پذیری رویه در دعاوی عمرانی است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

احمد نعیمی زاده

کارشناس ارشد حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین الملل، بندرانزلی ایران

محمدرضا شرافت پیما

استادیار و عضو هیئت علمی گروه حقوق، خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین الملل، بندر انزلی، گیلان ایران

نعیمی زاده، احمد و شرافت پیما، محمدرضا،1404،بازخوانی عرف حرفه ای در احراز فعل زیانبار در دعاوی عمرانی با تاکید بر تمایز عرف فنی، ایمنی و صنفی و ارائه مدل ارزیابی قضایی،دوازدهمین کنفرانس بین المللی علوم اسلامی، پژوهش های دینی و حقوق،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دوازدهمین کنفرانس بین المللی علوم اسلامی، پژوهش های دینی و حقوق16 اسفند 1404 · تهران