چکیده مقاله
تحول هوش مصنوعی مولد، به ویژه سامانه هایی که توان تولید متن، تصویر، صدا و ویدئو دارند، نظم سنتی حقوق مالکیت ادبی و هنری را با چالش های جدی مواجه ساخته است این سامانه ها در مرحله آموزش با استفاده گسترده از داده های متنی و بصری که بخش مهمی از آنها تحت حمایت کپی رایت قرار دارد، به تحلیل الگوها و سبک ها پرداخته و در مرحله تولید، خروجی آثاری خلق می کنند که گاه از لحاظ ساختاری یا سبکی به آثار پیشین شباهت قابل ملاحظه ای دارد این وضعیت پرسش های بنیادینی را درباره حدود «نقض کپی رایت» و تعیین مسئولیت مدنی بازیگران مختلف زنجیره هوش مصنوعی از جمله توسعه دهندگان مدل، تامین کنندگان داده، عرضه کنندگان پلتفرم و کاربران نهایی پدید آورده است هدف پژوهش حاضر تبیین مبانی نظری و حقوقی مسئولیت مدنی هوش مصنوعی مولد در نقض کپی رایت، تحلیل جایگاه آن در چارچوب قواعد عمومی مسئولیت مدنی در حقوق ایران با نگاه تطبیقی به حقوق اتحادیه اروپا و ایالات متحده و ارائه الگوی پیشنهادی برای توزیع منصفانه ریسک و جبران خسارت است روش تحقیق توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای اسناد بین المللی، رویه های نوپدید قضایی و اسناد سیاست گذاری در حوزه تنظیم گری هوش مصنوعی است یافته های تحقیق نشان می دهد که نخست، در حقوق ایران می توان با تفسیر موسع از قواعد عام مسئولیت مدنی به ویژه مسئولیت ناشی از اشیاء و محصولات بسیاری از وضعیت های زیانبار مرتبط با خروجی های ناقض کپی رایت را پوشش داد؛ دوم، در نظام های حقوقی پیشرو گرایشی به سوی الگوهای ترکیبی متشکل از مسئولیت بدون تقصیر تولیدکننده، مسئولیت مبتنی بر تقصیر کاربر و سازوکارهای بیمه ای ویژه سامانه های پرخطر هوش مصنوعی مشاهده می شود؛ و سوم، غیبت مقررات خاص در حقوق ایران می تواند به ناامنی حقوقی، دشواری اثبات دعوا و توزیع نامتوازن ریسک میان ذی نفعان منجر شود بر این اساس، مقاله پیشنهاد می کند که قانونگذار با الهام از تجربه های تطبیقی ضمن شفاف سازی وضعیت حقوقی داده های آموزشی، معیارهای تشخیص تشابه و حدود انتساب فعل زیانبار به هر یک از بازیگران، به سمت طراحی رژیم ترکیبی مسئولیت مدنی همراه با سازوکارهای بیمه اجباری برای سامانه های پرریسک هوش مصنوعی مولد حرکت کند
کلیدواژهها
نویسندگان
علیرضا اکبری
کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رفسنجان
علیرضا حسام عارفی
دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رفسنجان وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری
شیوه ارجاع
�کبری، علیرضا و حسام عارفی، علیرضا،1404،مسئولیت مدنی هوش مصنوعی مولد (Generative AI) در نقض کپی رایت،دوازدهمین کنفرانس بین المللی علوم اسلامی، پژوهش های دینی و حقوق،تهران
ارائهشده در
مجموعه مقالات دوازدهمین کنفرانس بین المللی علوم اسلامی، پژوهش های دینی و حقوق16 اسفند 1404 · تهران