نقش فضایل معرفتی در شناخت شناسی از دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی

چکیده مقاله

فضایل معرفتی همواره یکی از محورهای اساسی در فلسفه اسلامی و نظریه های شناخت شناسی بوده اند این پژوهش به بررسی نقش فضایل معرفتی در فرآیند شناخت از دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی می پردازد و تلاش دارد تا رابطه میان تربیت اخلاقی، فضایل فردی و دستیابی به معرفت حقیقی را تحلیل کند از نظر طوسی عقل انسانی به تنهایی قادر به کشف حقیقت نیست و نیازمند پرورش فضایل معرفتی است که توانایی های ذهنی و اخلاقی انسان را تقویت می کنند این فضایل شامل دقت در استدلال، انصاف، شجاعت فکری، صداقت، حق جویی و پرهیز از تعصبات شناختی هستند و زمینه ساز دستیابی به معرفت علمی و اخلاقی می شوند مطالعه نشان می دهد که فضایل معرفتی نقش میانجی میان ابزارهای شناختی و نتایج معرفتی دارند و تضمین می کنند که فرآیند شناخت نه تنها منطقی و صحیح باشد بلکه به اهداف اخلاقی و حقیقت محور نیز نزدیک گردد طوسی فضایل معرفتی را مقدم بر دانش عملی و نظری می داند و معتقد است که بدون این فضایل عقل ممکن است به خطا یا استفاده نادرست از دانش منجر شود بنابراین، پرورش فضایل معرفتی علاوه بر اهمیت فردی، پیامدهای اجتماعی و فرهنگی نیز دارد و انسان آگاه و فضیلت مند می تواند در جامعه نقش سازنده و هدایتگر داشته باشد یافته های این پژوهش نشان می دهد که دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی درباره فضایل معرفتی، پیوندی عمیق میان شناخت، اخلاق و تربیت برقرار می کند و تاکید او بر پرورش این فضایل، نقشی تعیین کننده در دستیابی به معرفت پایدار، صحیح و اخلاق مدار ایفا می کند این نتایج می توانند در طراحی برنامه های آموزشی تربیتی و توسعه مهارت های شناختی و اخلاقی در نظام های آموزشی معاصر مورد بهره برداری قرار گیرند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

لیلا جعفری

کارشناسی ارشد رشته فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه پیام نور اصفهان

مهدی زمانی

هیئت علمی دانشگاه پیام نور اصفهان دکتری فلسفه دانشگاه پیام نور اصفهان

�عفری، لیلا و زمانی، مهدی،1404،نقش فضایل معرفتی در شناخت شناسی از دیدگاه خواجه نصیرالدین طوسی،دوازدهمین کنفرانس بین المللی علوم اسلامی، پژوهش های دینی و حقوق،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دوازدهمین کنفرانس بین المللی علوم اسلامی، پژوهش های دینی و حقوق16 اسفند 1404 · تهران