چکیده مقاله
این پژوهش به بررسی تفاوت اساسی بین «قصد» و «رضا» به عنوان دو شرط بنیادین و تفکیک ناپذیر اراده در تشکیل قراردادها و اعمال حقوقی می پردازد این مفاهیم که در نگاه اول ممکن است مترادف به نظر برسند دارای ماهیت و کارکرد متفاوتی در فقه امامیه و حقوق ایران هستند و عدم درک دقیق این تمایز منجر به ابهامات و چالش های متعددی در محافل دانشگاهی، قضایی و حقوقی شده است «قصد» قصد انشا به معنای اراده باطنی و آگاهانه شخص برای ایجاد یک عمل حقوقی و تحقق آثار آن است این عنصر، سازنده و ماهوی اراده است و فقدان آن مانند هزل، اشتباه جوهری، عدم هوشیاری یا اجبار ملجئ به بطلان مطلق معامله می انجامد معامله باطل از ابتدا وجود حقوقی ندارد، قابل تنفیذ نیست و هیچ اثر حقوقی بر آن مترتب نمی شود در مقابل «رضا» عبارت است از میل باطنی و خشنودی قلبی شخص به انجام و وقوع آن عمل حقوقی رضا شرط لازم برای نفوذ و اعتبار کامل معامله است فقدان رضا مانند اکراه اگرچه به قصد انشا لطمه نمی زند اما موجب عدم نفوذ معامله می شود معامله غیرنافذ از نظر حقوقی موجود است اما آثار کامل خود را تا زمان تنفیذ اجازه صاحب حق محقق نمی سازد و در صورت رد باطل می گردد تفاوت کلیدی آن است که قصد می تواند بدون رضا وجود داشته باشد مثل معامله مکره ، اما رضا بدون قصد معنا ندارد پژوهش حاضر ضمن تبیین دقیق این دو مفهوم و تمایز آنها از مفاهیم مشابه نظیر «علم» و «داعی انگیزه » و همچنین «اباحه» و «اذن»، مراحل پیدایش اراده خطور، سنجش، تصمیم و اجرا را تشریح کرده و آثار حقوقی مترتب بر فقدان هر یک را در فقه و حقوق ایران با جزئیات تحلیل می کند هدف این تحقیق روشن ساختن مبانی نظری و مصادیق عملی این تمایز و ارائه راهکارهای عملی برای قضات و حقوقدانان به منظور صدور حکم مناسب و جلوگیری از تضاد آراء در مواجهه با پرونده های ارادی مخدوش است
کلیدواژه‌ها
نویسندگان
فاطمه کاویانی
کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان
شیوه ارجاع
کاویانی، فاطمه،1404،تمایز قصد و رضا به عنوان شروط بنیادین اراده در قراردادها تحلیل آثار حقوقی بطلان و عدم نفوذ در فقه امامیه و حقوق ایران،نهمین کنفرانس بین المللی مطالعات اجتماعی، حقوق و فرهنگ عامه،تهران
ارائه‌شده در
مجموعه مقالات نهمین کنفرانس بین المللی مطالعات اجتماعی، حقوق و فرهنگ عامه31 شهریور 1404 · تهران