چکیده مقاله
پروین اعتصامی، از درخشان ترین چهره های ادب معاصر ایران، شاعری است که با بهره گیری از بیانی نمادین، لحنی اخلاقی و نگاه انتقادی، مضامین اجتماعی را در قالبی ساده و آموزنده بازنمایی کرده است اندیشه های اجتماعی در شعر او، بازتابی از دغدغه های انسانی، عدالت خواهانه و اخلاقی جامعه دوران پهلوی اول است؛ دورانی که جامعه ایرانی در گذار از سنت به تجدد، دچار شکاف های طبقاتی، تبعیض جنسیتی و ازخودبیگانگی فرهنگی بود پروین با زبانی آمیخته از عاطفه و خرد، مفاهیمی چون عدالت اجتماعی، برابری انسان ها، کرامت زن، کار و تلاش، آموزش، فقر و ظلم را به شیوه ای خطابی، تعلیمی و گاه طنزآمیز به تصویر می کشد در اشعار او، تقابل میان «توانگر» و «فقیر»، «دانشمند» و «نادان»، «ظالم» و «مظلوم» یکی از محورهای اصلی اندیشه اجتماعی است که از طریق گفت وگوهای تمثیلی میان انسان ها، حیوانات و اشیاء بازتاب می یابد پروین اعتصامی با نگاهی اخلاق محور، نه تنها به نقد نارسایی های اجتماعی می پردازد، بلکه راه برون رفت از آنها را در «خردمندی، خودآگاهی، ایمان و نوع دوستی» می جوید او زن را موجودی فرهیخته و توانمند معرفی می کند و با انتقاد از حبس زن در قفس خانه یا نادیده گرفتن استعدادهایش، زمینه ساز شکل گیری اندیشه نو درباره نقش اجتماعی زن ایرانی می شود بازخوانی اندیشه های اجتماعی در شعر پروین، نشان می دهد که وی فراتر از یک شاعر اخلاقی یا تعلیمی است؛ او به عنوان مصلحی اجتماعی، زبان ادبیات را به ابزاری برای اصلاح جامعه و پرورش وجدان جمعی تبدیل می کند از این منظر، آثار او علاوه بر ارزش ادبی، جایگاه ویژه ای در مطالعات جامعه شناختی ادبیات دارند و می توان آن را حلقه ای میان سنت پندآموز کلاسیک و رگه های روشنفکری معاصر دانست یافته های این بررسی حاکی از آن است که اندیشه اجتماعی در شعر پروین، ریشه در بینش عرفانی و اخلاقی او دارد که با آگاهی از مسائل زمانه اش درآمیخته است زبان تمثیل، گفت وگوهای شاعرانه، و سادگی در معنا، به شعر او قدرتی قاطع در انتقال پیام های انسان گرایانه بخشیده است چنین بازنگری، اهمیت شعر پروین را نه فقط از جنبه زیبایی شناسی، بلکه به عنوان گفتمانی اصلاح گر و تربیتی برای نسل های آینده آشکار می سازد
کلیدواژهها
نویسندگان
شیوه ارجاع
�الند پوردرمان، کاوه و آتش بهار، فرشاد،1404،بازخوانی اندیشه های اجتماعی در اشعار پروین اعتصامی،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم،بوشهر
ارائهشده در
مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در نظام های آموزشی، تربیتی، روانشناسی، مهارت آموزی و مهارت محوری با محوریت آموزش و پرورش در هزاره سوم12 آذر 1404 · بوشهر