آسیب شناسی نقش رسانه ها و فضای مجازی در انحراف اهداف خط مشی های عمومی

چکیده مقاله

تحولات گسترده در نظام های رسانه ای و گسترش فضای مجازی، فرایند خط مشی گذاری عمومی را با تغییرات بنیادین مواجه کرده است؛ به گونه ای که رسانه ها و شبکه های اجتماعی دیگر صرفا ابزار انتقال اطلاعات یا بازتاب دهنده تصمیمات سیاستی نیستند، بلکه به بازیگرانی فعال در شکل دهی به مسائل عمومی، اولویت های سیاستی و حتی مسیر اجرای خط مشی ها تبدیل شده اند در این میان، یکی از پیامدهای کمتر نظام مند بررسی شده این تحولات، انحراف اهداف خط مشی های عمومی از مقاصد اولیه و اعلام شده آن ها تحت تاثیر منطق رسانه ای و فضای مجازی است هدف این مقاله، ارائه یک مرور تحلیلی و انتقادی از ادبیات فارسی و انگلیسی مرتبط با آسیب شناسی نقش رسانه ها و فضای مجازی در انحراف اهداف خط مشی های عمومی است روش پژوهش بر مبنای مقاله مروری تحلیلی انجام شده و بدین منظور، ۴۰ منبع علمی معتبر شامل ۲۰ منبع فارسی و ۲۰ منبع انگلیسی در حوزه های ارتباطات سیاسی، رسانه و افکار عمومی، سیاست گذاری عمومی و حکمرانی در عصر دیجیتال انتخاب و بررسی شده اند منابع مورد استفاده بر اساس معیارهایی همچون ارتباط مستقیم با فرایند خط مشی گذاری، تمرکز بر نقش رسانه ها و فضای مجازی، و برخورداری از چارچوب نظری مشخص، گزینش و سپس در قالب رویکردهای نظری و سطح های مختلف اثرگذاری رسانه ای دسته بندی شده اند یافته های حاصل از مرور ادبیات نشان می دهد که رسانه ها و فضای مجازی از طریق مجموعه ای از سازوکارهای به هم پیوسته موجب انحراف خط مشی های عمومی می شوند این سازوکارها شامل دستورکارسازی و برجسته سازی گزینشی مسائل، قاب بندی گفتمانی خط مشی ها، ساده سازی و تقلیل مسائل پیچیده سیاستی، تسلط هیجان و منطق پوپولیستی بر گفت وگوی عمومی، فشار کنشگران شبکه ای بر تصمیم گیران، و همچنین نقش الگوریتم های پلتفرم های دیجیتال در بازتوزیع توجه عمومی است بر اساس ادبیات موجود، این فرایندها می توانند به تغییر اولویت های سیاست گذاری، واکنش زدگی سیاست گذاران، کوتاه مدت شدن افق تصمیم گیری و در نهایت فاصله گرفتن نتایج اجرایی خط مشی ها از اهداف اولیه آن ها منجر شوند تحلیل انتقادی مطالعات نشان می دهد که بخش قابل توجهی از پژوهش ها، تاثیر رسانه ها بر خط مشی عمومی را به صورت خطی و ساده انگارانه تبیین کرده و کمتر به ماهیت ساختاری و نهادی انحراف خط مشی در بستر رسانه ای توجه داشته اند همچنین، در ادبیات فارسی، تمرکز بیشتری بر جنبه های هنجاری و هشداردهنده نقش رسانه ها مشاهده می شود، در حالی که سازوکارهای عینی و تحلیلی انحراف خط مشی کمتر به طور نظام مند واکاوی شده است این مقاله با برجسته سازی این خلا، نشان می دهد که انحراف اهداف خط مشی های عمومی در عصر رسانه های شبکه ای پدیده ای تصادفی یا صرفا ناشی از ضعف فردی سیاست گذاران نیست، بلکه حاصل تعامل میان منطق رسانه ای، ساختارهای ارتباطی نوین و شکنندگی نهادهای سیاست گذاری است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

گلرخ امیری دورهونی

دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت گردشگری، دانشگاه هنر اصفهان

وحید چناری

گروه مدیریت دولتی ،واحد شوشتر ،دانشگاه آزاد اسلامی،شوشتر ،ایران

ابراهیم استرکی

گروه مدیریت دولتی ،واحد شوشتر ،دانشگاه آزاد اسلامی،شوشتر ،ایران

چناری، وحید و استرکی، ابراهیم،1404،آسیب شناسی نقش رسانه ها و فضای مجازی در انحراف اهداف خط مشی های عمومی،سیزدهمین کنفرانس ملی مدیریت و تجارت الکترونیک،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سیزدهمین کنفرانس ملی مدیریت و تجارت الکترونیک30 بهمن 1404 · تهران