بررسی حقوقی تعهدات و ضمانت اجرای قراردادهای استخدامی در حقوق ایران

چکیده مقاله

قراردادهای استخدامی از مهم ترین نهادهای حقوقی در نظام حقوقی ایران به شمار می آیند که نقشی اساسی در تنظیم روابط میان کارگر و کارفرما ایفا می کنند این قراردادها علاوه بر کارکرد اقتصادی دارای ابعاد اجتماعی و انسانی گسترده ای هستند و تحقق عدالت اجتماعی، امنیت شغلی و نظم عمومی تا حد زیادی به نحوه تنظیم و اجرای صحیح آنها وابسته است از این رو، بررسی تعهدات ناشی از قراردادهای استخدامی و ضمانت اجرای نقض آنها از منظر حقوقی ضرورتی انکارناپذیر دارد قرارداد استخدامی در حقوق ایران در مرز میان حقوق مدنی و حقوق کار قرار دارد از یک سو اصول عام حقوق تعهدات مانند اصل لزوم، قرارداد وفای به عهد و مسئولیت قراردادی بر این قراردادها حاکم است و از سوی دیگر، قواعد آمره و حمایتی قانون کار به منظور حمایت از کارگر به عنوان طرف ضعیف تر رابطه، قرارداد دامنه اعمال این اصول را محدود می سازد این همپوشانی دو نظام حقوقی تعیین ماهیت تعهدات طرفین و انتخاب ضمانت اجرای مناسب در صورت نقض تعهد را با چالش های نظری و عملی مواجه کرده است تعهدات ناشی از قراردادهای استخدامی غالبا ماهیتی مستمر، متقابل و قائم به شخص دارند کارفرما متعهد به پرداخت مزد، تامین شرایط ایمن کار، رعایت کرامت انسانی و پرهیز از فسخ غیرموجه است و کارگر نیز متعهد به انجام صحیح کار، رعایت تبعیت حقوقی، نظم و انضباط، حسن نیت و امانت داری می باشد این ویژگی ها سبب می شود که ضمانت اجراهای سنتی حقوق قراردادها به ویژه اجرای اجباری عین تعهد در این حوزه همواره کارایی لازم را نداشته باشند پژوهش حاضر با روش تحلیلی توصیفی به بررسی ماهیت حقوقی قرارداد استخدامی، تعهدات کارفرما و کارگر، و ضمانت اجراهای نقض تعهدات قراردادی در حقوق ایران پرداخته است یافته های پژوهش نشان می دهد که در روابط استخدامی اعمال ضمانت اجراها باید مبتنی بر اصل تناسب، تدریج و توجه به ماهیت انسانی رابطه کاری باشد در این راستا، ضمانت اجراهای میانه ای مانند تعلیق اجرای تعهد و جبران خسارت در بسیاری از موارد کارآمدتر از اجرای اجباری یا فسخ فوری قرارداد هستند در نهایت مقاله نتیجه می گیرد که تحقق تعادل میان حمایت از نیروی کار و حفظ کارآمدی روابط استخدامی، مستلزم تعامل هماهنگ میان قانون مدنی، قانون کار و رویه قضایی و حرکت به سوی ضمانت اجراهای متناسب، انعطاف پذیر و اصلاح محور است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مهدی حاتمی تبار

کارشناس ارشد حقوق اداره کل بازرسی شهرداری

رزومه علمی کاربران

درباره سیویلیکاتبلیغات در سیویلیکاآمار علمی ایرانتقویم علمی ایرانداده کاوی مقالاتطرح های پژوهشی

در صورتی که می خواهید در اثر پژوهشی خود به این مقاله ارجاع دهید، به سادگی می توانید از عبارت زیر در بخش منابع و مراجع استفاده نمایید: حاتمی تبار، مهدی،1404،بررسی حقوقی تعهدات و ضمانت اجرای قراردادهای استخدامی در حقوق ایران،یازدهمین کنفرانس بین المللی حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی و رفتاری،تهران،https://civilica.com/doc/2605246

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات یازدهمین کنفرانس بین المللی حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی و رفتاری30 بهمن 1404 · تهران