بررسی سیاست جناحی ایران در مقابله با جرایم سایبری با تاکید بر پیشگیری اجتماعی

چکیده مقاله

تحولات شتابان فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی فضای سایبری را به یکی از مهم ترین عرصه های بروز تهدیدات نوین علیه امنیت اجتماعی و حریم خصوصی شهروندان تبدیل کرده است در این میان نحوه سیاست گذاری دولت ها در مقابله با جرایم سایبری نقشی تعیین کننده در میزان کارآمدی پاسخ ها و شکل گیری احساس امنیت اجتماعی دارد مقاله حاضر با تمرکز بر سیاست جناحی ایران در حوزه مقابله با جرایم سایبری و با تاکید ویژه بر پیشگیری اجتماعی می کوشد ابعاد حقوقی، جرم شناختی و اجتماعی این سیاست را مورد بررسی انتقادی قرار دهد روش پژوهش تحلیلی توصیفی و مبتنی بر مطالعه منابع حقوقی، جرم شناختی و امنیتی است یافته های پژوهش نشان می دهد که سیاست جناحی با غلبه رویکرد امنیتی کنترلی و استفاده ابزاری از حقوق کیفری، ماهیت اجتماعی جرایم سایبری را نادیده گرفته و این جرایم را صرفا در قالب تهدیدی علیه نظم سیاسی بازتعریف کرده است پیامد این رویکرد امنیتی سازی فضای اجتماعی، تضعیف حریم خصوصی، کاهش شفافیت حقوقی و افزایش بی اعتمادی عمومی بوده است؛ امری که در نهایت به کاهش احساس امنیت اجتماعی و گسترش بزهکاری پنهان انجامیده است پژوهش نشان می دهد که پیشگیری اجتماعی به عنوان کارآمدترین و پایدارترین شیوه مقابله با جرایم سایبری ناقض حریم خصوصی در سایه سیاست جناحی دچار تهمیش شده است حذف یا محدودسازی نقش نهادهای مدنی و آموزشی، فقدان برنامه های نظام مند ارتقای سواد دیجیتال و فردی سازی مسئولیت پیشگیری از مهم ترین آثار این رویکرد محسوب می شوند از منظر جرم شناسی سیاست جناحی با اصول پیشگیری اجتماعی، عدالت ترمیمی و مدیریت عقلانی جرم در تعارض است و از منظر حقوق بشر نیز موجب تضعیف اصل تناسب و نقض حق بنیادین حریم خصوصی می شود در نهایت پژوهش نتیجه می گیرد که تحقق امنیت سایبری پایدار در ایران مستلزم عبور از سیاست جناحی و حرکت به سوی سیاستی عقلانی، اجتماعی، حقوق محور و مشارکتی است؛ سیاستی که پیشگیری اجتماعی را در کانون سیاست جنایی قرار داده و با تقویت اعتماد اجتماعی، آموزش عمومی و حمایت از حقوق شهروندان، زمینه بازسازی احساس امنیت اجتماعی را فراهم آورد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمد امین ظفری

کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی

�فری، محمد امین،1404،بررسی سیاست جناحی ایران در مقابله با جرایم سایبری با تاکید بر پیشگیری اجتماعی،یازدهمین کنفرانس بین المللی حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی و رفتاری،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات یازدهمین کنفرانس بین المللی حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی و رفتاری30 بهمن 1404 · تهران