اصول اخلاقی حاکم بر عقل از دیدگاه آیات و روایات

چکیده مقاله

اصولی همچون: تقوا و تزکیه نفس، قناعت و عفت، زهد و آخرت گرایی، راستگویی، حق گرایی و پرهیز از باطل، عبادت برتر در گرو خردورزی، از جمله اصول اخلاقی حاکم بر عقل از دیدگاه آیات و روایات می باشند قرآن کریم و احادیث اهل بیت ع به وضوح تاکید دارند که تقوا و تزکیه نفس، اساس عقلانیت و رشد انسان هستند تقوا به انسان قدرت تشخیص حق از باطل می دهد و قناعت و عفت به عنوان زینت های عقل، موجب آرامش روحی و رهایی از وابستگی های دنیوی می شوند همچنین، زهد و آخرت گرایی به انسان کمک می کند تا از دنیا به عنوان وسیله ای برای تامین سعادت اخروی بهره برداری کند راستگویی و حق گرایی به عنوان نشانه های عقل، در زندگی فردی و اجتماعی اهمیت ویژه ای دارند عقل نه تنها عامل هدایت انسان به سوی خوبی ها و پرهیز از بدی هاست، بلکه در عبادت و تقرب به خداوند نیز نقش کلیدی ایفا می کند بر این اساس، تعقل و اخلاق در آموزه های دینی به عنوان دو رکن اساسی برای زندگی معنادار و سعادت مند معرفی می شوند واژگان کلیدی: اصول اخلاقی عقل آیات روایات مقدمه عقل به عنوان یکی از بنیادی ترین و کلیدی ترین ویژگی های انسانی، همواره در آموزه های دینی و فلسفی مورد توجه و تامل قرار گرفته است در قرآن کریم و احادیث اهل بیت ع ، عقل به عنوان ابزاری برای شناخت حقایق و تشخیص خوبی ها از بدی ها معرفی می شود این ویژگی نه تنها انسان را در مسیر هدایت و رشد معنوی یاری می کند، بلکه نقش اساسی در شکل گیری اصول اخلاقی و رفتارهای صحیح در زندگی فردی و اجتماعی ایفا می نماید در عصر حاضر، که انسان ها با چالش های متعددی از جمله ناپایداری های اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی مواجه هستند، توجه به اصول اخلاقی حاکم بر عقل می تواند راهگشای بسیاری از مشکلات و معضلات موجود باشد مفاهیمی چون تقوا، تزکیه نفس، قناعت، عفت، زهد، راستگویی و حق گرایی، از جمله اصولی هستند که در متون دینی به وضوح به آن ها اشاره شده و به عنوان مبانی ای برای زندگی معنادار و اخلاقی معرفی گردیده اند این اصول نه تنها در ساحت فردی، بلکه در ساحت اجتماعی نیز تاثیرگذارند و می توانند به ایجاد و تقویت روابط انسانی سالم و معنادار کمک کنند از سوی دیگر، عقل به عنوان نیرویی که انسان را به تفکر و تعقل وامی دارد، در فرآیند تصمیم گیری و انتخاب های اخلاقی نقش کلیدی ایفا می کند در این راستا، آیات و روایات دینی به روشنی تاکید دارند که تقوا و تزکیه نفس، به عنوان دو رکن اساسی عقلانیت و

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

حیات کهزادی نسب

کارشناس ارشد علوم قران و حدیث

کهزادی نسب، حیات،1404،اصول اخلاقی حاکم بر عقل از دیدگاه آیات و روایات،بیست و یکمین همایش ملی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و یکمین همایش ملی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران31 خرداد 1404 · تهران