ارائه مدل جامع پیشگیری از حوادث شغلی بر اساس استانداردهای بین المللی HSE در صنعت

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل جامع پیشگیری از حوادث شغلی بر اساس استانداردهای بین المللی HSE در صنایع پرخطر ایران و اعتباریابی این مدل در بافت صنعتی کشور انجام شد روش پژوهش از نوع ترکیبی با طرح متوالی اکتشافی بود که در بخش کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک و مصاحبه با ۳۰ نفر از مدیران ارشد، کارشناسان HSE، متخصصان ایمنی و اساتید دانشگاه، مولفه های مدل پیشگیری از حوادث استخراج گردید و در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس یافته های کیفی طراحی و توسط ۳۸۰ نفر از مدیران و کارشناسان HSE صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و فولاد تکمیل شد ابزارهای بخش کیفی شامل راهنمای مصاحبه نیمه ساختاریافته و چک لیست تحلیل اسناد و در بخش کمی شامل پرسشنامه محقق ساخته با ۴۸ گویه و نه مولفه بود که روایی و پایایی آن تایید شد داده های کیفی با روش تحلیل تماتیک و داده های کمی با آزمون های تحلیل عاملی تاییدی، آزمون تی تک نمونه ای و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای تخصصی تحلیل شدند یافته های بخش کیفی به استخراج ۹ مولفه اصلی مدل پیشگیری از حوادث شغلی منجر شد که شامل تعهد و رهبری مدیریت، مشارکت کارکنان، شناسایی و ارزیابی ریسک، آموزش و توانمندسازی، کنترل و اقدامات پیشگیرانه، پایش و بازرسی مستمر، تحلیل حوادث و نزدیک به حوادث، فرهنگ ایمنی و پاسخ گویی، و بهبود مستمر و بازنگری بود در بخش کمی، نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که مدل نه عاملی از برازش مطلوبی برخوردار است همچنین، نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که تمامی مولفه ها به طور معناداری بالاتر از سطح متوسط ارزیابی شده اند و بالاترین اولویت مربوط به تعهد و رهبری مدیریت و شناسایی و ارزیابی ریسک و کمترین مربوط به پاسخ گویی و بهبود مستمر و بازنگری بود نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که تعهد و رهبری مدیریت با ضریب مسیر ۵۴/۰ بر اثربخشی مدل پیشگیری تاثیر مستقیم دارد و نقش واسطه ای فرهنگ ایمنی با ضریب غیرمستقیم ۲۶/۰ در این رابطه تایید شد بر اساس یافته ها، مدل جامع پیشگیری از حوادث شغلی مبتنی بر استانداردهای بین المللی HSE، با رویکردی سیستماتیک، مشارکتی و مبتنی بر بهبود مستمر، می تواند به عنوان یک چارچوب کارآمد برای کاهش حوادث، ارتقای ایمنی و بهبود عملکرد HSE در صنایع پرخطر ایران عمل کند و این مدل، با تاکید بر نقش کلیدی مدیریت، مشارکت کارکنان، شناسایی ریسک، آموزش، کنترل، پایش، تحلیل حوادث، فرهنگ ایمنی و بهبود مستمر، می تواند به ایجاد محیط های کاری ایمن تر، افزایش بهره وری و کاهش هزینه های ناشی از حوادث منجر شود با وجود محدودیت هایی مانند محدود بودن به صنایع منتخب و وابستگی به خودگزارش دهی، پیشنهاد می شود که سازمان های صنعتی با پیاده سازی مدل ارائه شده، تدوین برنامه های عملیاتی مبتنی بر نه مولفه، و ایجاد نظام پایش و ارزیابی مستمر، به تدریج به سمت پیشگیری موثر از حوادث شغلی و ارتقای سطح ایمنی حرکت کنند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

زهرا رح

کاردانی فنی ایمنی کار وحفاظت فنی، دانشگاه آزاد اسلامی واحداهواز

�ح، زهرا،1404،ارائه مدل جامع پیشگیری از حوادث شغلی بر اساس استانداردهای بین المللی HSE در صنعت،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه