تحلیل احکام معاملات و قراردادها در فقه اسلامی

چکیده مقاله

در فقه اسلامی، احکام معاملات و قراردادها بخش مهمی از قواعد حقوقی را تشکیل می دهند اصولا هر معامله ای باید بر پایه قواعد شرعی و اخلاقی صحیح باشد بر اساس شریعت اسلامی، معاملات باید به گونه ای انجام شوند که منجر به ظلم، فریب یا ضرر به طرفین یا دیگران نشوند از این رو، شفافیت در مفاد قرارداد و رضایت دو طرف از اصول اساسی معاملات به شمار می روند یکی از مهم ترین موارد در تحلیل احکام معاملات، مفهوم «عقد» است عقد به توافقی اطلاق می شود که بین دو طرف به منظور ایجاد تعهدات و حقوق مبادله ای صورت می گیرد صحت عقد به شرایطی چون اهلیت طرفین، وجود موضوع مشروع و قصد جدی مرتبط است در فقه اسلامی، قراردادهایی که به نحوی باعث ایجاد ضرر یا اختلال در عدالت اجتماعی شوند، باطل محسوب می شوند در فقه، انواع مختلفی از معاملات وجود دارد؛ از جمله بیع خرید و فروش ، اجاره، هبه و قرض هر یک از این معاملات دارای احکام خاص خود هستند مثلا در بیع، معامله باید بر پایه شفافیت و آزادی انجام شود و دو طرف باید از ویژگی های کالا مطلع باشند در اجاره، شروط مشخصی برای مدت و اجاره بها وجود دارد نکته دیگری که در فقه اسلامی مورد توجه قرار دارد، مفهوم «ربا» است ربا به هر نوع افزایش غیرمشروع در قرض گفته می شود و در اسلام به شدت منع شده است این بدان معناست که هر گونه سودی که بابت استفاده از پول دیگران به دست آید، بدون این که به نوعی مشروعیت داشته باشد، حرام است همچنین، عقود باید به گونه ای طراحی شوند که هر دو طرف تعامل، به حقوق و وظایف خود آگاه باشند و زمینه های اختلاف کاهش یابد در فقه اسلامی، پیش بینی راهکارهایی برای حل اختلافات تجاری و موارد نقض قرارداد نیز مورد تاکید قرار دارد تا به جلوگیری از منازعات حقوقی کمک شود احکام معاملات و قراردادها در فقه اسلامی به نوعی در راستای تضمین عدالت، شفافیت و حمایت از حقوق طرفین طراحی شده اند و این اصول به ایجاد یک محیط تجاری سالم و پایدار کمک می کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محسن خسروی شغل آباد

کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد

�سروی شغل آباد، محسن،1403،تحلیل احکام معاملات و قراردادها در فقه اسلامی،هفدهمین کنفرانس ملی پژوهش های نوین در تعلیم و تربیت، روانشناسی، فقه و حقوق و علوم اجتماعی،شیروان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هجدهمین کنفرانس ملی پژوهش های نوین در تعلیم و تربیت، روانشناسی، فقه و حقوق و علوم اجتماعی20 خرداد 1404 · شیروان