طراحی الگوی ارزیابی کیفیت برنامه های درسی در آموزش عالی

چکیده مقاله

برنامه های درسی به عنوان قلب تپنده نظام های آموزشی، نقشی محوری در تعیین کارکرد و کارآمدی دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی ایفا می کنند در عصر کنونی که با شتاب فزاینده تغییرات علمی، فناورانه و اجتماعی همراه است، ارزیابی مستمر و نظام مند کیفیت این برنامه ها به یکی از دغدغه های اساسی سیاست گذاران، برنامه ریزان و مجریان آموزشی تبدیل شده است فقدان الگویی بومی، جامع و پویا برای سنجش کیفیت برنامه های درسی، نه تنها فرایند اعتباربخشی و تضمین کیفیت را با اختلال مواجه می سازد، بلکه موجب اتلاف منابع، کاهش بهره وری آموزشی و در نهایت نارضایتی ذی نفعان کلیدی از جمله دانشجویان، اساتید و بازار کار می گردد این مقاله با اتکا بر رویکرد کیفی و با بهره گیری از روش تحقیق ترکیبی اکتشافی متوالی ، درصدد ارائه الگویی بومی و کاربردی برای ارزیابی کیفیت برنامه های درسی در نظام آموزش عالی ایران است الگوی پیشنهادی بر پایه چهار بعد اصلی طراحی شده است که عبارتند از: ۱ بعد ساختاری و محتوایی که به انسجام درونی، روزآمدی، توازن نظری و عملی و پوشش شایستگی های اساسی می پردازد؛ ۲ بعد فرایندی و اجرایی که نحوه ارائه، روش های تدریس، تعاملات آموزشی و مدیریت کلاس درس را ارزیابی می کند؛ ۳ بعد پیامدی و بروندادی که بر دستاوردهای یادگیری، پیشرفت تحصیلی، اشتغال پذیری و رضایت ذی نفعان متمرکز است و ۴ بعد زمینه ای و محیطی که زیرساخت ها، منابع حمایتی، فرهنگ سازمانی و الزامات نهادی را مورد مداقه قرار می دهد هر یک از این ابعاد با شاخص های عینی و معتبر، سطوح مختلف سنجش خودارزیابی، ارزشیابی درونی و بیرونی و مکانیزم های بازخوردگیری پویا، امکان قضاوت همه جانبه درباره کیفیت برنامه درسی را فراهم می آورند یافته های تحقیق نشان می دهد که مهم ترین چالش های ارزیابی کیفیت برنامه های درسی عبارتند از: غلبه رویکردهای کمی و کم توجهی به ابعاد کیفی، نبود نظام جامع داده پردازی و سنجش، ضعف در تعامل با ذی نفعان بیرونی، یکسان سازی بیش از حد برنامه ها، و مقاومت در برابر تغییرات مبتنی بر شواهد الگوی ارائه شده با تاکید بر مولفه هایی چون مشارکت فعال اساتید و دانشجویان، لحاظ کردن نیازهای منطقه ای و ملی، انعطاف پذیری در مقابل تحولات علمی، و کاربست نتایج ارزیابی در اصلاح مستمر برنامه ها، می تواند به عنوان چارچوبی راهنما برای دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی در مسیر دستیابی به تعالی آموزشی مورد استفاده قرار گیرد این الگو با پرهیز از رویکردهای صرفا تجویزی و با تاکید بر زمینه مندی و موقعیت محوری، ظرفیت انطباق با تنوع رشته ها، سطوح تحصیلی و ماموریت های متفاوت دانشگاهی را دارا می باشد اجرای موفقیت آمیز این الگو مستلزم عزم نهادی، توانمندسازی نیروی انسانی، ایجاد فرهنگ ارزیابی و اعتمادسازی در بین ذی نفعان است و پیاده سازی تدریجی آن با بهره گیری از فناوری های نوین اطلاعاتی می تواند زمینه ساز تحولی بنیادین در نظام ارزشیابی برنامه های درسی آموزش عالی کشور گردد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

منصوره پیرمرادیان

کارشناسی ارشد تاریخ فرهنگ وتمدن اسلامی دانشگاه ازاد نجف اباد

راضیه پیرمرادیان

کارشناسی جغرافیا دانشگاه پیام نور خوانسار

پیرمرادیان، منصوره و پیرمرادیان، راضیه،1404،طراحی الگوی ارزیابی کیفیت برنامه های درسی در آموزش عالی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه