بررسی تاریخی وضعیت آموزش و مدارس در ایران دوران قاجار

چکیده مقاله

در دوران قاجار ۱۷۸۹–۱۹۲۵ میلادی ، نظام آموزشی ایران عمدتا سنتی و مذهبی بود و بیشتر بر پایه مکتب خانه ها و حوزه های علمیه استوار بود مکتب خانه ها به عنوان نهادهای آموزشی ابتدایی، عمدتا در مساجد یا خانه ها دایر می شدند و آموزش قرآن، خواندن، نوشتن، و حساب پایه را ارائه می دادند این مراکز معمولا به صورت خصوصی اداره می شدند و معلمان آن ها، ملای مکتب یا آخوند، اغلب حقوق خود را مستقیما از خانواده های دانش آموزان دریافت می کردند آموزش دختران نیز بسیار محدود بود و بیشتر به طبقات مرفه جامعه اختصاص داشت نبود برنامه ریزی آموزشی مدون، فقدان نظارت دولتی، و شیوه های تدریس سنتی موجب شد که پیشرفت علمی چندانی در آموزش رسمی دیده نشود از سوی دیگر، علما و روحانیون نقش مهمی در حفظ وضعیت موجود داشتند و غالبا در برابر هرگونه اصلاح آموزشی مقاومت نشان می دادند در این دوره، آموزش علمی جدید در حاشیه قرار داشت و علوم مدرن جایگاهی در نظام رسمی آموزشی نداشت دولت نیز به دلایل سیاسی، اقتصادی و نفوذ روحانیت، توجه محدودی به اصلاح یا گسترش آموزش نشان می داد با این حال، از اواسط قرن نوزدهم، تحولات مهمی در آموزش ایران پدید آمد که با تاسیس دارالفنون در سال ۱۲۳۰ شمسی ۱۸۵۱ میلادی توسط امیرکبیر آغاز شد دارالفنون به عنوان نخستین مدرسه مدرن ایران، الگویی از مدارس غربی را معرفی کرد و زمینه ساز ورود علوم جدید مانند ریاضیات، فیزیک، شیمی و زبان های خارجی شد این تحول گرچه در آغاز با مخالفت هایی روبرو شد، اما به تدریج موجب گسترش مدارس جدید در تهران و دیگر شهرهای بزرگ شد در اواخر دوره قاجار، گروه هایی از روشنفکران و مشروطه طلبان نیز بر اهمیت آموزش عمومی و اجباری تاکید داشتند و خواستار اصلاحات جدی در نظام آموزشی شدند تاسیس مدارس ملی و خارجی، رشد نشریات آموزشی، و فرستادن دانشجویان به خارج، از جمله دستاوردهای این جنبش بود در مجموع، دوران قاجار شاهد گذار تدریجی از آموزش سنتی به آموزش مدرن بود، هرچند که این روند با مقاومت های اجتماعی و مذهبی و نیز ضعف های ساختاری دولت، به کندی پیش رفت

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فاطمه رمضان پور

دانش آموخته ی کارشناسی تاریخ ، دبیر متوسطه دوم،درس تاریخ

�مضان پور، فاطمه،1403،بررسی تاریخی وضعیت آموزش و مدارس در ایران دوران قاجار،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش30 دی 1403 · ارومیه