بررسی جایگاه تفکر انتقادی در اسناد تحولی آموزش و پرورش ایران

چکیده مقاله

تفکر انتقادی به عنوان یکی از مولفه های بنیادین در پرورش انسان های آگاه، پرسشگر و مسئول، در نظام های آموزشی پیشرو جایگاهی محوری دارد در ایران، با تصویب و اجرای اسناد تحولی از جمله سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، تلاش شده است تا رویکردی جامع تر به پرورش ابعاد مختلف شخصیت دانش آموزان، به ویژه در حوزه مهارت های شناختی و تحلیلی صورت گیرد بررسی این اسناد نشان می دهد که مفاهیم مرتبط با تفکر انتقادی، نظیر تفکر منطقی، پرسشگری، تحلیل، داوری و خلاقیت، به صورت غیرمستقیم در اهداف کلان، ماموریت ها و راهکارهای اجرایی گنجانده شده اند با این حال، میزان صراحت در اشاره به این مولفه ها و چگونگی عملیاتی شدن آن ها در برنامه درسی نیاز به بازبینی و تقویت دارد از منظر مفهومی، جایگاه تفکر انتقادی در اسناد، بیشتر با رویکرد تربیتی اسلامی و پرورش انسان صالح همراه است این در حالی است که مفاهیم جهانی تفکر انتقادی نیازمند فضای باز گفت وگو، آموزش سواد رسانه ای و پرورش قدرت استدلال نیز می باشد در تحلیل کیفی اسناد تحولی آموزش و پرورش ایران، به ویژه سند تحول بنیادین، برنامه درسی ملی و راهنمای برنامه ریزی درسی، می توان دریافت که رویکرد غالب همچنان بر انتقال ارزش ها، هویت ملی دینی و هدایت گری تربیتی متمرکز است و از پرورش نگاه نقادانه و چندسویه کمتر حمایت شده است به عنوان نمونه، در تدوین اهداف برنامه های درسی، بیشتر به مهارت های تابع محور و حافظه محور تاکید شده و امکان بروز خلاقیت انتقادی و دیدگاه های متفاوت دانش آموزان محدود باقی مانده است این وضعیت سبب می شود که تفکر انتقادی نه به عنوان مهارت اساسی قرن بیست و یکم، بلکه به عنوان مولفه ای حاشیه ای نگریسته شود پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه تفکر انتقادی در اسناد تحولی آموزش و پرورش ایران، نشان می دهد که نیاز به بازنگری در زبان، ساختار و اهداف این اسناد برای تقویت آموزش تفکر انتقادی کاملا مشهود است همسوسازی اهداف کلان نظام آموزشی با اقتضائات جهانی، بدون تعارض با مبانی ارزشی، می تواند بستری مناسب برای رشد نسل تحلیل گر و مسئول فراهم آورد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

عظیمه یزدی

دانش آموخته ی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی

احسان احمدی

دانش آموخته ی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی ، دانشگاه دزفول

مرتضی طالب قصابی

دانش آموخته ی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی

یزدی، عظیمه و احمدی، احسان و طالب قصابی، مرتضی،1403،بررسی جایگاه تفکر انتقادی در اسناد تحولی آموزش و پرورش ایران،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش30 دی 1403 · ارومیه