نقد رویکردهای موجود به هدایت تحصیلی در ایران از منظر روان شناسی شغلی

چکیده مقاله

هدایت تحصیلی به عنوان یکی از ارکان مهم فرآیند آموزش و پرورش، نقشی تعیین کننده در شکل گیری آینده شغلی و هویتی دانش آموزان ایفا می کند در نظام آموزشی ایران، هدایت تحصیلی اغلب در پایه نهم و بر اساس معیارهایی همچون نمرات درسی، نظرات مشاوران و ظرفیت های رشته ها صورت می گیرد با این حال، این رویکرد بیشتر بر عوامل بیرونی و کمی تمرکز دارد و کمتر به ابعاد روان شناختی، رغبت ها، شخصیت و ارزش های فردی دانش آموز توجه می شود از منظر روان شناسی شغلی، هدایت موثر نیازمند درک عمیق از تطابق بین ویژگی های روانی فرد و الزامات شغلی آینده است نظریه هایی مانند تطابق شغلی هالند یا توسعه حرفه ای سوپر بر نقش علایق، خودپنداره، و انتخاب های معنادار تاکید دارند که در رویکرد فعلی کم تر مد نظر قرار گرفته اند این مسئله می تواند منجر به نارضایتی تحصیلی، افت انگیزشی و در نهایت فرسودگی شغلی در آینده شود همچنین مداخله دیرهنگام در انتخاب مسیر تحصیلی، فرصت های خودشناسی و تجربه آزمایی را از دانش آموزان سلب می کند در این میان، فشارهای خانوادگی و ساختار کنکورمحور نیز استقلال تصمیم گیری نوجوان را تضعیف می کند بررسی انتقادی هدایت تحصیلی در ایران نشان می دهد که نیازمند بازنگری جدی در سیاست گذاری و اجرای آن بر پایه مبانی علمی روان شناسی شغلی هستیم در شرایط کنونی، مشاوران اغلب فاقد ابزارهای تخصصی برای سنجش رغبت ها و شخصیت شغلی دانش آموزان هستند و هدایت بیشتر به صورت اداری انجام می شود تا فرآیندی رشدمدار و فردمحور همچنین، آموزش و پرورش هنوز نتوانسته پیوند موثری میان مدارس، بازار کار و مشاغل آینده برقرار کند، در حالی که در روان شناسی شغلی، درک واقع بینانه از دنیای کار و آموزش مهارت های تصمیم گیری شغلی ضروری تلقی می شود نبود برنامه های مشاوره ای مستمر، ضعف در آموزش سواد شغلی و بی توجهی به تغییرات سریع بازار کار، از دیگر کاستی های جدی این سیستم است بنابراین، پیشنهاد می شود هدایت تحصیلی از یک فرآیند ایستا و تک مرحله ای به فرآیندی پویا، مستمر و متناسب با رشد روانی اجتماعی نوجوانان تبدیل شود بهره گیری از آزمون های روان سنجی استاندارد، آموزش مهارت های خودشناسی و تصمیم گیری، و مشاوره های فردی تخصصی می تواند به تقویت اثربخشی هدایت تحصیلی در کشور کمک کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

کفایت ربیعی

دانش آموخته ی کارشناسی آموزش ابتدایی

سلیمه برحی

دانش آموخته ی کارشناسی آموزش ابتدایی

نسرین خنور

دانش آموخته ی کارشناسی آموزش ابتدایی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد امیدیه

�بیعی، کفایت و برحی، سلیمه و خنور، نسرین،1403،نقد رویکردهای موجود به هدایت تحصیلی در ایران از منظر روان شناسی شغلی،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش30 دی 1403 · ارومیه