چکیده مقاله
در عصر فناوری اطلاعات و ارتباطات، جوامع انسانی با پدیده ای تحت عنوان "اطلاعات بیش ازحد" یا Information Overload مواجه شده اند که به طور قابل توجهی بر سلامت روانی و کیفیت زندگی افراد تاثیر منفی می گذارد و موجب بروز اضطراب، استرس، احساس ناتوانی در تصمیم گیری و کاهش عملکرد شناختی می شود. این پژوهش جامع انجام شده توسط محققان دانشگاه تهران (احمدی و همکاران، ۱۴۰۱) روی ۸۵۰ نفر از دانشجویان مقاطع مختلف نشان داد که ۷۳% از شرکت کنندگان دچار سطوح بالایی از اضطراب ناشی از اطلاعات بیش ازحد بوده و ۶۸% آن ها مشکلات قابل توجهی در تمرکز و تصمیم گیری تحصیلی داشته اند، در حالی که کسانی که در برنامه آموزش مدیریت اطلاعات شرکت کرده بودند، ۴۵% کاهش در سطح اضطراب و ۵۲% بهبود در عملکرد تحصیلی نشان دادند. مطالعه کنترل شده تصادفی دیگری که توسط پژوهشگران دانشگاه شیراز (موسوی و کریمی، ۱۴۰۰) انجام شد، تاثیر برنامه ۸ هفته ای آموزش مهارت های مدیریت اطلاعات بر ۱۲۰ کارمند دولتی را بررسی کرد و نتایج حاکی از کاهش ۳۸% در سطح استرس شغلی، افزایش ۴۱% در رضایت شغلی، و بهبود ۳۵% در کیفیت تصمیم گیری های کاری بود. تحقیق بین المللی مهمی که توسط دانشگاه استنفورد (Chen et al., ۲۰۲۳) بر روی ۲,۴۰۰ کاربر شبکه های اجتماعی انجام شد، نشان داد که افرادی که تکنیک های فیلتر کردن اطلاعات و مدیریت زمان صرف شده در فضای مجازی را به کار می گیرند، میانگین ۲۹% کاهش در علائم اضطراب اجتماعی و ۳۳% بهبود در کیفیت خواب داشته اند. پژوهش دیگری از دانشگاه آکسفورد (Williams & Thompson, ۲۰۲۳) با تمرکز بر ۱,۶۵۰ مدیر و کارشناس سطح میانی شرکت های بزرگ اروپایی، مشخص کرد که پیاده سازی سیستم های مدیریت اطلاعات سازمانی منجر به کاهش ۴۲% در زمان صرف شده برای پردازش اطلاعات غیرضروری، افزایش ۳۷% در سرعت تصمیم گیری، و کاهش ۳۱% در میزان فرسودگی شغلی شده است. یافته های پژوهش کیفی عمیق انجام شده توسط محققان دانشگاه اصفهان (صالحی و پورمحمدی، ۱۳۹۹) که شامل مصاحبه های نیمه ساختیافته با ۴۵ نفر از اساتید دانشگاه بود، نشان داد که اطلاعات بیش ازحد به طور قابل توجهی بر کیفیت تحقیقات علمی، خلاقیت، و نوآوری تاثیر منفی می گذارد، اما آموزش تکنیک های جستجوی هدفمند، ارزیابی منابع، و مدیریت منابع علمی می تواند این تاثیرات منفی را تا حد زیادی خنثی کند. مطالعه طولی سه ساله دیگری که در دانشگاه علوم پزشکی تهران (کاظمی و همکاران، ۱۴۰۱) انجام شد، تاثیر اطلاعات بیش ازحد بر ۳۲۰ دانشجوی پزشکی را بررسی کرد و نتایج نشان داد که دانشجویانی که در معرض حجم زیاد اطلاعات پزشکی بدون راهنمایی مناسب قرار می گیرند، احتمال بیشتری برای ابتلا به سندرم فرسودگی تحصیلی، اضطراب عملکرد، و مشکلات خواب دارند. نتایج این پژوهش ها به طور جمعی نشان می دهند که مدیریت موثر اطلاعات بیش ازحد نه تنها امکان پذیر است، بلکه تاثیرات قابل توجه و قابل اندازه گیری بر سلامت روانی، عملکرد شناختی، و کیفیت زندگی افراد دارد، و این یافته ها لزوم توسعه و گسترش برنامه های آموزشی و مداخله ای در این حوزه را بیش از پیش آشکار می سازد.
نویسندگان
سیده حمیده آصفی
کارشناسی الهیات و معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی
لیلا یاریان رنانی
کارشناسی ارشد روانشناسی دانشگاه آزاد کرج
ندا علیزاده ارسی
کارشناسی مدیریت آموزشی دانشگاه جامع علمی کاربردی تهران
فاطمه رمضانی گماری
کارشناسی شیمی کاربردی دانشگاه آزاد اسلامی واحد امیدیه
نرگس محبی
کارشناسی علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان
شیوه ارجاع
�میده آصفی، سیده و یاریان رنانی، لیلا و علیزاده ارسی، ندا و رمضانی گماری، فاطمه و محبی، نرگس،1403،مدیریت اضطراب و استرس ناشی از اطلاعات بیش ازحد (Information Overload) : راهکارها و تکنیک های کنترل فشار روانی در عصر انفجار اطلاعاتی و ایجاد تعادل ذهنی در برابر جریان مداوم داده ها و اخبار،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش،ارومیه
ارائهشده در
مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش30 دی 1403 · ارومیه