راهکارهای افزایش علاقه به درس ریاضی در دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی

چکیده مقاله

در سال های اخیر، کاهش علاقه دانش آموزان به درس ریاضی به یکی از دغدغه های اصلی معلمان، مدیران آموزشی و برنامه ریزان درسی تبدیل شده است درس ریاضی به عنوان یکی از دروس پایه و کلیدی، نقش تعیین کننده ای در رشد تفکر منطقی، قدرت استدلال و مهارت حل مسئله در دانش آموزان دارد با این حال، بسیاری از دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی از یادگیری ریاضی احساس اضطراب، ترس یا بی میلی دارند این اقدام پژوهی با هدف شناسایی و اجرای راهکارهای موثر برای افزایش علاقه به درس ریاضی در دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی دبستان آزادی انجام گرفته است پژوهشگر در آغاز با مشاهده ی افت انگیزه ی دانش آموزان در کلاس ریاضی و کاهش مشارکت آنان در فعالیت های درسی، ضرورت انجام پژوهش را احساس کرد او تلاش نمود تا با بررسی عوامل موثر بر بی علاقگی دانش آموزان، زمینه ی ایجاد نگرشی مثبت نسبت به ریاضی را فراهم سازد پژوهش حاضر بر مبنای رویکرد اقدام پژوهی انجام شده و محور اصلی آن بهبود مستمر فرآیند یاددهی و یادگیری از طریق تجربه ی مستقیم و بازاندیشی در عمل آموزشی است در گام نخست، وضعیت موجود از طریق مشاهده ی کلاس، گفتگو با دانش آموزان، مصاحبه با اولیا و همکاران آموزشی مورد بررسی قرار گرفت نتایج اولیه نشان داد که عواملی چون روش تدریس یکنواخت، نبود بازی و فعالیت های جذاب، ارزیابی های خشک و تکراری، و کمبود ارتباط بین ریاضی و زندگی روزمره از مهم ترین دلایل کاهش علاقه به این درس هستند بر اساس یافته های اولیه، پژوهشگر تصمیم گرفت تغییراتی اساسی در روش های تدریس و شیوه ی تعامل با دانش آموزان ایجاد کند در مرحله ی برنامه ریزی، مجموعه ای از راهکارها طراحی شد که هدف آن ها تقویت علاقه، مشارکت و احساس موفقیت در دانش آموزان بود این راهکارها شامل استفاده از بازی های آموزشی، بهره گیری از وسایل کمک آموزشی، داستان گویی ریاضی، آموزش مفاهیم از طریق فعالیت های گروهی، به کارگیری روش یادگیری مبتنی بر مسئله، و ایجاد فضای شاد و حمایتی در کلاس بود همچنین تلاش شد تا در هر جلسه، ارتباط میان مفاهیم ریاضی و موقعیت های واقعی زندگی برای دانش آموزان برجسته شود تا آنان دریابند که ریاضی تنها مجموعه ای از اعداد و فرمول ها نیست، بلکه زبانی برای درک جهان پیرامون است پژوهشگر در طول فرایند اجرا، مشاهده های مداوم از تغییر رفتار، میزان مشارکت، پرسش گری و شادابی دانش آموزان را ثبت کرد در طی چند هفته، نشانه هایی از افزایش توجه و انگیزه ی یادگیری در میان فراگیران نمایان شد دانش آموزانی که در گذشته از پاسخ دادن به پرسش های ریاضی اجتناب می کردند، به مرور در فعالیت های گروهی مشارکت فعال تری نشان دادند فضای کلاس از حالت خشک و رسمی به محیطی پویا، گفت وگومحور و خلاق تبدیل شد یکی از مولفه های کلیدی در موفقیت این اقدام پژوهی، تغییر نگرش معلم نسبت به فرایند آموزش بود معلم دریافت که علاقه مندی دانش آموزان زمانی افزایش می یابد که خود آموزش از حالت انتقال صرف دانش خارج شود و به تجربه ای لذت بخش و معنادار تبدیل گردد بدین منظور، او با طراحی فعالیت های متنوع و متناسب با علایق کودکان، تلاش کرد تا حس کنجکاوی و کشف را در آنان برانگیزد از دیگر یافته های مهم پژوهش، نقش تشویق و بازخورد مثبت در افزایش علاقه ی یادگیرندگان بود هنگامی که دانش آموزان احساس می کردند تلاش آنان دیده می شود و هر پیشرفت کوچکی ارزشمند تلقی می گردد، اعتمادبه نفس و تمایل به یادگیری در آنان تقویت می شد این بازخوردها نه تنها بر عملکرد تحصیلی، بلکه بر روابط عاطفی بین معلم و دانش آموز نیز اثر مثبت گذاشت پژوهش نشان داد که ترکیب ریاضی با هنر، بازی، داستان و تجربه های روزمره می تواند راهی موثر برای جذب دانش آموزان باشد برای مثال، در تدریس مفهوم کسرها از برش کیک و تقسیم خوراکی ها استفاده شد، در آموزش زاویه ها از کاردستی و نقاشی بهره گرفته شد، و در تمرین محاسبات از بازی های رقابتی و جدول های رنگی کمک گرفته شد این روش ها سبب شدند تا یادگیری از حالت ذهنی و انتزاعی خارج شده و به فعالیتی ملموس و هیجان انگیز تبدیل شود در پایان فرایند اجرا، ارزیابی های کیفی و مشاهده های مکرر نشان دادند که میزان علاقه ی دانش آموزان به درس ریاضی به طور محسوسی افزایش یافته است آنان با اشتیاق در فعالیت های درسی شرکت می کردند، سوالات بیشتری می پرسیدند و حتی در زمان های استراحت نیز تمایل داشتند بازی های ریاضی را ادامه دهند به علاوه، اولیای دانش آموزان نیز در گفت وگو با پژوهشگر اظهار داشتند که فرزندانشان در خانه نگرش مثبت تری نسبت به ریاضی پیدا کرده اند نتایج این اقدام پژوهی تاکید دارد که ایجاد علاقه به ریاضی، نیازمند بازنگری در روش های تدریس، محیط یادگیری و نوع تعامل عاطفی میان معلم و شاگرد است آموزش موثر زمانی تحقق می یابد که معلم بتواند میان ذهن و دل دانش آموزان پیوند برقرار کند و ریاضی را از دریچه ی لذت، خلاقیت و معنا به آنان معرفی نماید به طور کلی، می توان نتیجه گرفت که راهکارهای افزایش علاقه به ریاضی نه در پیچیدگی محتوای درسی بلکه در نحوه ی ارائه، شیوه ی ارتباط و فضای عاطفی کلاس نهفته است هنگامی که دانش آموز احساس امنیت، احترام و آزادی در یادگیری داشته باشد، ذهن او برای درک مفاهیم منطقی و عددی آماده تر می شود در نهایت، این پژوهش بر ضرورت تداوم اقدام پژوهی در مدارس ابتدایی تاکید دارد، زیرا چنین پژوهش هایی نه تنها موجب بهبود کیفیت یادگیری می شود، بلکه به رشد حرفه ای معلمان و تقویت انگیزه ی آنان در مسیر تدریس خلاق و اثربخش نیز کمک می کند پژوهشگر پیشنهاد می کند که سایر معلمان نیز با اجرای اقدامات مشابه، یافته های خود را به اشتراک بگذارند تا شبکه ای از تجربیات آموزشی شکل گیرد که به ارتقای آموزش ریاضی در دوره ی ابتدایی بینجامد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

لیلا ابراهیمی هرموشی

کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی

�براهیمی هرموشی، لیلا،1403،راهکارهای افزایش علاقه به درس ریاضی در دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی،اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش وپرورش30 دی 1403 · ارومیه