کاربرد تکنیک های یادگیری فعال در افزایش ماندگاری مطالب در حافظه

چکیده مقاله

در دنیای امروز که حجم محتوای آموزشی به طور پیوسته در حال افزایش است و دانش آموزان ناگزیر به یادگیری و حفظ اطلاعات فراوانی در بازه های زمانی محدود هستند، پرسش از چگونگی تثبیت پایدار دانش در حافظه بلندمدت، به یکی از مهم ترین دغدغه های پژوهشگران روان شناسی شناختی و علوم تربیتی تبدیل شده است تکنیک های یادگیری فعال active learning techniques ، که در تقابل با راهبردهای سنتی و منفعلانه نظیر خوانش مکرر و برجسته سازی متن قرار می گیرند، بر مشارکت فعال ذهنی فراگیر در فرایند پردازش، بازیابی و کاربست اطلاعات تاکید دارند و پژوهش های متعدد حوزه روان شناسی شناختی نشان داده اند که این تکنیک ها، به ویژه بازیابی فعال retrieval practice ، تمرین توزیع شده distributed practice و یادگیری درهم تنیده interleaved practice ، در مقایسه با روش های رایج و پرطرفدار اما کم اثر، ماندگاری مطالب در حافظه بلندمدت را به طور معناداری افزایش می دهند هدف اصلی این مقاله، بررسی نظام مند نقش تکنیک های یادگیری فعال در افزایش ماندگاری مطالب در حافظه دانش آموزان است؛ بدین منظور، نخست به تبیین مفهومی یادگیری فعال و تمایز آن از یادگیری منفعلانه، سپس به تحلیل اهمیت این تکنیک ها در نظام آموزشی معاصر، بررسی محدودیت های رویکردهای سنتی مطالعه، کاربردهای عملی این تکنیک ها در محیط آموزشی و مکانیزم های روان شناختی اثرگذاری آن ها بر تثبیت حافظه پرداخته شده است روش این پژوهش مبتنی بر مطالعه و تحلیل کتابخانه ای منابع علمی موجود در حوزه روان شناسی شناختی و آموزش است که با رویکردی توصیفی تحلیلی، یافته های پژوهش های پیشین را در قالبی منسجم گردآوری و تفسیر می کند یافته های این بررسی نشان می دهد که جایگزینی راهبردهای منفعلانه با تکنیک هایی نظیر آزمون خویش مکرر، توزیع جلسات مطالعه در بازه های زمانی گسترده تر به جای فشردن آن ها در یک جلسه طولانی، و تناوب میان موضوعات یا مسائل گوناگون به جای تمرین یکنواخت یک موضوع واحد، می تواند به طور معنادار میزان یادآوری مطالب پس از گذشت هفته ها یا حتی ماه ها را در مقایسه با روش های سنتی افزایش دهد همچنین مشخص شد که موانعی نظیر باور غلط رایج میان دانش آموزان و حتی معلمان درباره اثربخشی بالای خوانش مجدد، احساس دشواری و ناخوشایندی ذهنی ناشی از بازیابی فعال در کوتاه مدت، و فقدان آموزش رسمی این تکنیک ها در برنامه درسی، از عمده چالش های پیش روی بهره گیری گسترده از این رویکردها در مدارس به شمار می روند در نتیجه گیری کلی این مقاله تاکید می شود که نهادینه سازی آموزش تکنیک های یادگیری فعال در برنامه درسی رسمی و اصلاح باورهای غلط رایج درباره مطالعه موثر، نه تنها به افزایش ماندگاری مطالب در کوتاه مدت می انجامد، بلکه زمینه ساز شکل گیری عادات مطالعاتی پایدار و کارآمد برای تمام طول مسیر تحصیلی دانش آموزان خواهد بود که این امر، ضرورتی اجتناب ناپذیر برای نظام های آموزشی در عصر حاضر محسوب می شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

شهریار نجفی

کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان پردیس حکیم ابوالقاسم فردوسی

نجفی، شهریار،1404،کاربرد تکنیک های یادگیری فعال در افزایش ماندگاری مطالب در حافظه،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه